[search-in-place-form in_current_page="1"]

Zoti i tyre i boshllëqeve

Përmbledhje:

Në këtë predikim të së Premtes, Alban Fejza e kritikon argumentin e “zotit të boshllëqeve”, duke i përdorur shiun dhe retë si shembuj të gjërave dikur të pashpjeguara, dhe e shpjegon se Zoti është pas asaj që e kuptojmë dhe asaj që nuk e kuptojmë, kështu që të dyja janë dëshmi për Të.

Transkripti i videos:

Lavdi Zotit! Nuk ka zot tjetër përveç Zotit. Njerëzit kaq shumë herë e përdorin mungesën e tyre të diturisë si argument për ekzistencën e Zotit. Për shembull, shumë njerëz fetarë argumentojnë se askush nuk e di si ndodh vërtet shiu. Zoti thjesht e dërgon nga qielli, dhe meqë nuk kemi shpjegim tjetër për të, atëherë Zoti e dërgoi. Pra, këto lloje njerëzish e mendojnë Zotin si dikë që merret vetëm me gjërat e pashpjegueshme. Në filozofi, kjo njihet si “zoti i boshllëqeve”, që do të thotë se kudo ku ka boshllëqe në dituri, njerëzit fetarë do t’i mbushin me zotin e tyre. Fatkeqësisht, kjo ka qenë e vërtetë kaq shpesh, përgjatë kohës, dhe u ka dhënë njerëzve jofetarë një justifikim për të mos besuar në Zotin, sepse sapo të gjenden shpjegimet për ato gjëra, atëherë thonë: “Shihni, nuk e bëri Zoti.” Por edhe argumenti i tyre është i gabuar. Pra, le ta marrim një shembull dhe ta shpjegojmë si nuk duhet t’i përdorim boshllëqet në dituri si argumente për Zotin, dhe gjithashtu pse sapo të mund t’i shpjegojmë ato boshllëqe, nuk duhet ta zvogëlojnë besimin tonë në Zotin, por vetëm ta rrisin vlerësimin tonë për Zotin.

Tani, le të themi se porosit lodra në internet për fëmijën tënd, le të themi nga Amazon, që është një kompani shpërndarëse, dhe le të themi se fëmija nuk e di nga po vijnë lodrat. Tani, ai apo ajo pyet? Nga vijnë lodrat? I thua: “nga Amazon”. Tani, ti beson se Amazon ekziston sepse e di, por fëmija beson se Amazon ekziston sepse nuk e di nga tjetër mund të vinin. Pra, nuk është dituria e tij ajo që e bën të besojë në Amazon, por boshllëqet e tij në dituri ato që e bëjnë të besojë. Tani le të themi se një ditë, ndërsa ai fëmijë po shikon jashtë dritares, e sheh një burrë, le të themi se është edhe një fqinj i largët, dhe e sheh duke e lënë një pako te dera. Fëmija del jashtë, e merr pakon, e hap, dhe e sheh një lodër. Tani, vjen te ti, dhe thotë: Më ke gënjyer. Nuk ekziston diçka e tillë si Amazon. Fqinjët tanë m’i sjellin lodrat. E injoron plotësisht faktin se fqinji mund të jetë edhe punonjës i Amazon. Sikur ai fqinj të mos ekzistonte, ajo lodër prapë do të arrinte aty, por sikur Amazon të mos e kishte dërguar, lodra nuk do të arrinte aty. Pra, sapo fëmija e sheh një pjesë të mënyrës si arriti lodra aty, nëse nuk të vlerëson dhe nuk të beson, do të nxjerrë përfundimin se je gënjeshtar, por nëse beson se mund të dish edhe më shumë, do të nxjerrë përfundimin se fqinji është pjesë e mënyrës si funksionon Amazon.

Dhe e njëjta gjë me shiun. Pasi shkencëtarët ta dinë si funksionon shiu, të paktën disa prej tyre, në vend që të nxjerrin përfundimin se Zoti nuk ka të bëjë asgjë me të, duhet të nxjerrin përfundimin se sistemi i shiut është thjesht pjesë e mënyrës si i bën Zoti gjërat. Në fund të fundit, Kurani nuk e mohon se Zoti e dërgon shiun brenda një sistemi. Për shembull, strofa 30:48 thotë: “ZOTI është Ai që i dërgon erërat, për t’i trazuar retë, që të shpërndahen nëpër qiell në përputhje me vullnetin e Tij. Pastaj i grumbullon retë, pastaj e sheh shiun duke zbritur prej tyre…”

Dhe në fakt ka një mënyrë logjike për të arritur në një përfundim njësoj si kjo strofë. Le të themi se sikur të gjeje një njeri shumë të mençur në të kaluarën, edhe nëse nuk ishte shkencëtar i motit, do të ishte në gjendje ta nxirrte si funksionon shiu thjesht duke vëzhguar dhe duke menduar. Ja si: Le ta thjeshtojmë logjikën që ta shprehim me pak fjalë, por kjo është logjika bazë për ta kuptuar si funksionon shiu. Së pari, do të duhej ta vëzhgonim qiellin, dhe të shihnim kur bie shi. Do ta vëmë re se sa herë që bie shi ka re të errëta. Pra, nxjerrim se shiu vjen vetëm pas reve të errëta. Tani e shikojmë qiellin për shumë vite dhe përpiqemi t’i gjejmë retë e errëta. Ajo që do ta vëmë re është se mund ta shohim një re të bardhë të vetme në qiell, por nuk do ta shohim kurrë vetëm një re të vogël të errët në qiell. Pra, përfundimi është se retë e errëta vijnë gjithmonë në grumbuj, shumë re njëra mbi tjetrën, por kurrë vetëm. Megjithatë, mund ta shohim se retë nuk janë të lidhura me njëra-tjetrën dhe lëvizin mjaft rastësisht. Meqë është kështu, ka gjasa që sikur të ekzistonte reja e errët, do ta shihnim mjaft shpesh një re të errët të vetme në qiell, por nuk e shohim kurrë. Kjo do të thotë se retë e errëta janë funksion i numrit të reve apo i dendësisë së reve, dhe jo një ngjyrë e vërtetë më vete. Kjo është e vërtetë. Nuk ka re të errëta. Të gjitha retë janë gjithmonë të bardha. Nëse udhëton me një aeroplan të linjave të gjata, që udhëton mbi re, dhe shikon drejt poshtë nga dritarja e aeroplanit, gjatë mesditës, mund ta udhëtosh gjithë botën dhe nuk do ta shohësh kurrë një re të errët. Të gjitha janë të bardha. Kanë bërë fotografi të gjithë tokës nga hapësira, dhe të gjitha retë janë të bardha. Asnjë re e errët. Por atëherë, pse ndonjëherë disa nga retë duken të errëta nga poshtë? Epo, tashmë nxorëm se retë e errëta vijnë vetëm në grumbuj por kurrë vetëm, kështu që ndoshta një re po e bën renë tjetër të duket e errët. Dhe shpjegimi është i thjeshtë. Njëra re po e mbron renë tjetër nga dielli, dhe reja e poshtme duket e errët. Pra, sa herë që shohim re të errëta, të gjitha janë të bardha, por thjesht ka dy grumbuj resh, dhe retë e sipërme po i mbrojnë retë e poshtme nga dielli, dhe të poshtmet tani duken të errëta, dhe në shumicën e rasteve nuk i shohim retë e sipërme, sepse reja e poshtme na pengon ta shohim. Dhe dallimi zmadhohet edhe më shumë në mendjen tonë, sepse nuk kemi objekte të tjera në qiell për t’i krahasuar ngjyrat, dhe për ta parë se retë e errëta në fakt nuk janë aq të errëta. Për shembull, sikur të fluturonte një aeroplan krejtësisht i bardhë në qiell gjatë asaj kohe, do ta vinit re se duket më i errët se retë e errëta. Por gjithsesi, ajo që e kemi nxjerrë është se retë e grumbulluara e krijojnë iluzionin e reve të errëta. Tani, e dimë tashmë se shiu vjen vetëm pas “reve të errëta”, por tani e dimë se nuk ekzistojnë gjëra të tilla si re të errëta, atëherë duhet të nxjerrim se shiu vjen vetëm pas reve të grumbulluara, sepse ajo që duket si re të errëta, gjithmonë janë thjesht re të grumbulluara njëra mbi tjetrën. Pra, atëherë pse një shtresë resh nuk sjell shi, por dy shtresa resh sjellin shi? Pra, le të hulumtojmë më tej: Pasi bie shi, retë zhduken. Nuk largohen duke udhëtuar. Thjesht zhduken. Kjo do të thotë se retë nuk e lëshuan shiun. Retë u shndërruan në shi. Retë ishin shiu, shi në pika uji shumë më të vogla. Kjo do të thotë se retë në fakt janë ujë. Do ta shpjegojmë më vonë pse janë të bardha, por janë ujë, ashtu si çdo ujë tjetër, ujë i zakonshëm, të gjitha retë. Pra, nëse janë ujë që qëndron pezull në ajër, atëherë pse ai ujë bie vetëm kur dy re ndodh të jenë njëra mbi tjetrën, por nuk bie kur ka vetëm një shtresë resh? Sigurisht, po e thjeshtojmë sepse dy shtresa mund të bashkohen dhe të krijojnë një shtresë të dendur, dhe gjërat janë më të ndërlikuara dhe të vazhdueshme në realitet, por për qëllime shpjegimi, po e ndajmë në një ide të dallueshme për ta mbajtur të thjeshtë. Pra, pse dy shtresa resh çojnë në shi, ndërsa një shtresë jo? Epo, është sepse shtresa e sipërme krijon hije për shtresën e poshtme, dhe u mundëson pikave mikroskopike të ujit të ftohen, dhe bëhen më të dendura kur ftohen, dhe fillojnë të lëvizin gradualisht poshtë, dhe ato nga maja e resë së poshtme ndërsa lëvizin poshtë bashkohen me molekula të tjera mikroskopike uji, si efekti i topit të borës, sa më shumë që lëvizin poshtë, aq më shumë ujë mbledhin, dhe lidhen derisa të bashkohen me kaq shumë molekula të tjera për ta krijuar një pikë uji. Pika e ujit për shkak të tensionit sipërfaqësor qëndron bashkë, dhe tani më në fund është më e rëndë se ajri dhe bie poshtë. Pra, ja ku e keni. Kështu ndodh shiu. Por pyetja është, pse pikat qëndrojnë lart në ajër kur janë mikroskopikisht të vogla, por bien kur bëjnë pika uji më të mëdha të dukshme? Epo, e vërteta është se molekulat e ujit janë gjithmonë më të lehta se ajri. Molekulat e ujit janë 2 atome hidrogjeni dhe një atom oksigjeni, ndërsa molekulat e ajrit janë dy atome oksigjeni. Oksigjeni është 16 herë më i rëndë se hidrogjeni. Dhe ajri ka dy atome oksigjeni, që është 32 herë më i rëndë se hidrogjeni, ndërsa në krahasim pesha atomike e molekulës së ujit është vetëm 18. Pra, molekulat e ujit janë pothuajse dy herë më të lehta se molekulat e ajrit. Pra, mënyra e tyre natyrale është të qëndrojnë pezull në ajër, re, por e kanë këtë veçori që kur molekulat e ujit takohen me njëra-tjetrën, qëndrojnë bashkë, ndërsa molekulat e ajrit, kur takohen me njëra-tjetrën, prapë qëndrojnë veçmas. Është ngjashëm me mënyrën si një pendë mund të qëndrojë pezull në ajër, por një jastëk me pupla nuk qëndron pezull në ajër, sepse tani puplat mbahen bashkë nga një shtresë e jashtme e jastëkut, e cila në rastin e pikave të ujit, ajo shtresë e jashtme quhet tension sipërfaqësor. Dhe kjo e shpjegon edhe dallimin në ngjyrën e reve kundrejt ujit. Është saktësisht i njëjti material. Thjesht ujë. Por në re, janë molekula uji të ndara, të ndara nga molekula ajri në mes, dhe në ujin në tokë, janë molekula uji të bashkuara pa asnjë molekulë tjetër në mes, dhe në re, meqë janë molekula uji të ndara, atëherë kur drita i godet, ka kaq shumë kufij nëpër të cilët duhet të kalojë, dhe shpërndahet shumë më tepër, dhe drita e shpërndarë në shumë drejtime është dritë e bardhë, por kur bashkohen, drita duhet të kalojë vetëm nëpër dy kufij nëpër pikën e ujit dhe nuk e ndryshon shumë drejtimin, përveç te ylberi, por kjo është çështje tjetër. Pra, drita e ndryshon drejtimin në kufijtë e gjërave, dhe nëse ka tepër kufij të tillë, do ta shpërndajnë dritën në kaq shumë drejtime, dhe do ta perceptojmë atë gjë si të bardhë. Pra, uji i vazhdueshëm është ujë i tejdukshëm, ndërsa molekulat e ujit të shkëputura duken të bardha. E njëjta gjë ndodh me xhamin. Kur molekulat e xhamit janë të vazhdueshme, xhami duket i tejdukshëm. Nëse e copëton në miliona copa, atëherë ai xham do të duket i bardhë. Pra, mund t’i mendosh retë si ujë të copëtuar, të copëtuar aq shumë, saqë madje edhe era i ngre lart në qiell, dhe i mban aty, derisa një re tjetër ta mbulojë. Sigurisht, përsëri, po i injorojmë shumë faktorë të tjerë, si nevoja për pak pluhur për ta filluar procesin e shiut, dhe gjëra të tilla, por mund ta shihni tani se është e mundur ta kuptosh shiun logjikisht. Tani, thjesht sepse më në fund mund ta shpjegojmë, kjo nuk do të thotë se nuk po e bën Zoti. Zoti e bën atë që e shohim dhe atë që nuk e shohim, atë që e kuptojmë dhe atë që nuk e kuptojmë. Në Kuran, Zoti thotë: “Betohem për atë që e shihni, dhe atë që nuk e shihni.” Pra, edhe ajo që e shohim edhe ajo që nuk e shohim janë argumente për Zotin.

 

Predikim i së Premtes nga: Alban Fejza, Drejtues i Xhematit Online