[search-in-place-form in_current_page="1"]

Kush është Dhul-Kernejni?

Përmbledhje:

Në këtë predikim të drejtpërdrejtë të së Premtes, Alban Fejza e lexon tregimin e Dhul-Kernejnit në Suren 18:83-98, e krahason me vegimin e Danielit për dashin me dy brirë në Bibël, dhe arrin në përfundimin se Dhul-Kernejni ishte Kiri i Madh, duke i gjurmuar udhëtimet e tij në hartë.

Transkripti i videos:

Hyrje te Dhul-Kernejni

Lavdi Zotit. Nuk ka zot tjetër përveç Zotit.

Sot dua të flas për Dhul-Kernejnin. Siç e dini, Dhul-Kernejni është një person apo një gjë, por ne e njohim si person. Një person i përmendur në Kuran, kështu që dua ta shtjelloj pak më shumë. Por para se ta shtjelloj, më lejoni t’i lexoj pak a shumë strofat në Kuran që të na kujtohet për çka po flas. Më lejoni ta ndaj ekranin.

Në rregull, pra këtu i kam vendosur strofat në Kuran. Në Suren 18, duke filluar me strofën 83, Kurani thotë:

[18:83] Të pyesin për Dhul-Kernejnin; thuaj: ‘Do t’ju tregoj diçka nga historia e tij.’

[18:84] I dhamë pushtet në tokë dhe e furnizuam me të gjitha llojet e mjeteve.

[18:85] Pastaj ndoqi një rrugë.

[18:86] Kur arriti në perëndim, e gjeti diellin duke perënduar në një oqean të gjerë.”…

Meqë ra fjala, kështu e përktheu Rashadi, dhe teknikisht në arabisht, më fjalë për fjalë është “në një burim balte të errët”. Është në rregull, të dyja janë të sakta.

[18:86] …Dhe gjeti njerëz atje. Thamë: ‘O Dhul-Kernejn, mund të sundosh si të duash; ose ndëshkoji ose sillu mirë me ta.’

[18:87] Ai tha: ‘Sa për ata që e kalojnë kufirin, do t’i ndëshkojmë, pastaj do të kthehen te Zoti i tyre; Ai do t’i dorëzojë në ndëshkim edhe më të madh.

[18:88] Sa për ata që besojnë dhe bëjnë jetë të drejtë, ata marrin shpërblim të mirë; do të sillemi mirë me ta.’

[18:89] Pastaj ndoqi një rrugë tjetër.

[18:90] Kur arriti në lindjen e largët, e gjeti diellin duke lindur mbi njerëz që nuk kishin asgjë për t’i mbrojtur prej tij.

[18:91] Natyrisht, ishim plotësisht të vetëdijshëm për gjithçka që zbuloi.

[18:92] Pastaj ndoqi një rrugë tjetër.

[18:93] Kur arriti në luginën midis dy mureve mbrojtëse,…

Këtu, teknikisht në Kuran, mund të përkthehet si “dy pengesat”, ose “dy tokat e larta”, ose “dy malet”, ose madje “tokat e larta të dy kontinenteve”. Është si tokat veriore, dy kontinente, kështu që të gjitha janë të sakta.

[18:93] …Gjeti njerëz gjuha e të cilëve mezi kuptohej.

[18:94] Ata thanë: ‘O Dhul-Kernejn, Jexhuxhi dhe Mexhuxhi janë shkatërrues të tokës; a mund të të paguajmë që të krijosh një pengesë midis nesh dhe tyre?’

[18:95] Ai tha: ‘Zoti im më ka dhënë mirësi të mëdha; nëse bashkëpunoni me mua, do ta ndërtoj një digë midis jush dhe tyre.

[18:96] Ma sillni masa hekuri.'” Sapo e mbushi hapësirën midis dy mureve mbrojtëse, tha: “Fryni.” Sapo u skuq nga nxehtësia, tha: “Më ndihmoni të derdh katran mbi të.”

Këtu, “katran” në arabisht në fakt është edhe tunxh apo bakër. Tunxh, në thelb tunxhi është, mendoj, bakër dhe ndonjë metal tjetër. A është nikel apo diçka? Nuk e mbaj mend. Mund ta kërkoni online. IA këto ditë është vërtet e mirë për këto gjëra; thjesht kërkojeni te IA—çfarë është tunxhi? Tunxhi është bakër dhe diçka tjetër, një çikë. Pra, në thelb, bakri është shumë i butë. Në të kaluarën, e bënin tunxhin duke e përzier me një çikë metal tjetër për ta bërë më të fortë.

[18:96] …Ai tha: “Më ndihmoni të derdh katran apo tunxh apo bakër mbi të.

[18:97] Kështu nuk mund ta ngjiteshin, as nuk mund të hapnin vrima në të.

[18:98] Ai tha: ‘Kjo është mëshirë nga Zoti im. Kur të përmbushet profecia e Zotit tim, Ai do ta bëjë digën të shembet. Profecia e Zotit tim është e vërtetë.’

[18:99] Në atë kohë, do t’i lëmë të vërshojnë njëri mbi tjetrin, pastaj do të fryhet briri, dhe do t’i thërrasim të gjithë bashkë.

[18:100] Atë ditë do t’ua paraqesim ferrin mosbesimtarëve.

[18:101] Ata janë ata sytë e të cilëve ishin shumë të mbuluar për ta parë mesazhin tim, as nuk mund të dëgjonin.”

Pra, këto janë strofat që pak a shumë flasin për Dhul-Kernejnin në Kuran. Dhe e solla këtë pak a shumë sepse ka kaq shumë spekulime se kush është ky person, kush është Dhul-Kernejni.

Teori të çuditshme dhe debate dijetarësh

Sidomos kohët e fundit, ndoshta si disa muaj më parë, ndonjëherë marr ide të çmendura apo të çuditshme—më lejoni t’i quaj ide të çuditshme. Një djalë nga India më kontaktoi—nuk është as nënshtrues. Në vend që të pyeste: “Si të bashkohem? Si të bëhem nënshtrues?”, në vend që të pyeste për bazat, ai është si: “Babai im e di kush është Dhul-Kernejni, dhe është Jezusi.” Çka? Në rregull, nga hiçi. Në rregull, nuk e shohim këtë në Bibël; nuk e shohim në asnjë shkrim të shenjtë—nuk është se burimet e tjera kanë rëndësi, por është pak tepër e re. Nëse është tepër e re, atëherë më mirë ta vërtetosh vërtet mirë, dhe ai në të vërtetë nuk kishte shumë, dhe as nuk i kushtova vëmendje, për të qenë i sinqertë.

Le t’i kalojmë pak a shumë disa teori se çka thonë dijetarët, të ashtuquajturit dijetarë, se është Dhul-Kernejni. Kohët e fundit ka kaq shumë njerëz të çmendur online që thjesht thonë gjëra në biseda e gjëra të tilla; mendojnë se gjetën diçka, por zakonisht dijetarët gjatë shekujve e kanë ngushtuar pak a shumë në dy persona.

Disa dijetarë thanë se Dhul-Kernejni ishte Aleksandri i Madh. Por këtu në këtë strofë thotë: “I dhamë pushtet në tokë”, që do të thotë dikush, një person i rëndësishëm, i fortë, që u ndihmua nga njerëzit dhe që kishte ndikim. Pra, nuk po flasim për ndonjë lloj personi të parëndësishëm.

Dijetarët më të vjetër menduan se po flet për Aleksandrin. Dijetarët më të rinj menduan se po flet për Kirin II, Kirin e Madh. Njëri prej tyre ishte mbret i Maqedonisë, tjetri ishte mbret i Persisë. Të dy jetuan para Jezusit, rreth kohëve të ngjashme. Kiri i Madh—nuk e di saktësisht kur jetoi. Le ta kontrollojmë Kirin e Madh, kur jetoi? Mendoj rreth vitit 480 apo diçka. Jo, në fakt 480 ishte pak a shumë kulmi i Perandorisë Persiane, kështu që duhet të ketë qenë më herët.

Meqë ra fjala, pse dalin me këto ide, Aleksandri apo Kiri? Sepse ka statuja apo monedha ku këta dy persona paraqiten me brirë. Le ta kërkojmë Kirin e Madh me brirë. Në rregull, pra kjo është një paraqitje e Kirit të Madh me brirë. Shpresoj ta shihni. Më lejoni ta marr një fotografi më të madhe. Është e vështirë ta zmadhoj. Siç mund ta shihni, ka këtë—ndoshta mund ta shihni më mirë këtu—ky është një vizatim i kësaj, nëse mund ta quajmë statujë 2D.

Mos i kushtoni vëmendje kësaj, kjo është thjesht IA e rreme e gjëra të tilla. Pra, ky është Kiri i Madh me dy brirë.

E pastaj e kemi Aleksandrin e Madh me dy brirë—kjo është në një monedhë, mendoj. Pra, këtu e kemi Aleksandrin e Madh të paraqitur me dy brirë.

Bazuar në këto dy objekte, këto prova arkeologjike, dijetarët debatuan: “Oh, duhet të jetë Aleksandri i Madh”, apo “Duhet të jetë Kiri i Madh”. Por cili prej tyre është, nëse është ndonjëri prej tyre?

Siç thashë më parë, arkeologjia është vërtet shumë e pabesueshme për të arritur në përfundime fetare. Arsyeja për këtë është se nëse mbështetemi në arkeologji, mund të shkojmë fare mirë të kërkojmë njerëz të tjerë që kanë dy brirë, si Amoni, “zoti” egjiptian me dy brirë. E kemi Amonin me dy brirë; ka kaq shumë idhuj të tjerë egjiptianë me dy brirë.

E pastaj edhe kohët e fundit—është imitim, meqë ra fjala—Aleksandri i Madh ishte imitues i Kirit. Dhe e kemi heroin kombëtar të shqiptarëve, Skënderbeun, që është emri i tij turk—emri i tij i vërtetë është Gjergj Kastrioti Skënderbeu. Mund ta shihni se ka dy brirë, si këtu për shembull. Pse i kishte këto? Sepse turqit—në të vërtetë nuk i dallonin shumë mirë maqedonasit nga shqiptarët—menduan se ky djalë ishte nga Maqedonia. “Skënder” në turqisht do të thotë Aleksandër; është versioni turk i Aleksandrit. Pra, në thelb, pak a shumë e emërtuan si Aleksandri i ri. Siç mund ta shihni, kur mbështetemi në histori dhe arkeologji, është vërtet e vështirë të arrijmë në përfundimin e duhur, dhe kalojmë nëpër teori shumë të egra.

Konteksti biblik i Kuranit

Kjo ndodh kryesisht sepse njerëzit harrojnë, kur kalojnë nëpër këto teori të egra, harrojnë se Kurani u zbulua brenda një konteksti të caktuar. Dhe pjesë e atij konteksti është se Kurani u zbulua ndërsa Bibla ekzistonte. Në fakt, mendoj se ka një strofë—nuk e di nëse po e them saktësisht fjalë për fjalë—por ka një strofë në Kuran që i thotë Muhamedit: “Nuk të zbuluam asgjë që nuk u zbulua para teje”, që do të thotë pak a shumë se nuk ka shumë gjëra të reja në Kuran që nuk mund t’i gjesh në Bibël, përveç nëse nuk kanë asnjë lidhje me hebrenjtë. Nëse ka ndonjë lidhje me hebrenjtë dhe izraelitët e lashtë, duhet të jetë në Bibël. Nuk mund ta shpikësh thjesht: “Oh, Aleksandri i Madh, sepse ja një monedhë me dy brirë.” Nëse shkojmë me ato teori, mund të shpikim pak a shumë çdo gjë. Për ta ditur saktësisht kush është, nëse nuk e gjejmë në Kuran, duhet të shikojmë në Bibël.

Meqë ra fjala, ne nuk e ndjekim Biblën; është më shumë si jemi të informuar se Kurani u zbulua brenda një shoqërie ku Bibla ekzistonte tashmë. Bibla ekzistonte tashmë kur u zbulua Kurani, kështu që Kurani po flet brenda atij konteksti, duke supozuar se njerëzit e dinë tashmë Biblën. Shumë njerëz nuk e dinin Biblën kur u zbulua Kurani në Arabinë Saudite, por disa njerëz e dinin: hebrenjtë, të krishterët, dhe brenda atij konteksti, u zbulua Kurani.

Para se ta zbulojmë nga Bibla kush është Dhul-Kernejni—përkthimi i Dhul-Kernejnit do të thotë fjalë për fjalë “ai me dy brirë”—para se ta zbulojmë nga Bibla, le të pendohemi. Tubu ilallah.

Lavdi Zotit, nuk ka zot tjetër përveç Zotit.

Tani do t’i lexoj vargjet në Bibël që flasin për Dhul-Kernejnin. Meqë ra fjala, këta dy brirë që paraqiten te ata njerëz ishin pak a shumë të frymëzuar nga Bibla. Më lejoni ta ndaj ekranin.

Vegimi i Danielit

Le t’i lexojmë vargjet e Biblës që do të na ndihmojnë ta kuptojmë kush është—a është Aleksandri i Madh apo Kiri i Madh? Danieli jetoi para Kirit të Madh, dhe më lejoni në fakt ta tregoj pak hartën.

Kjo është harta e Lindjes së Mesme, dhe këtu e kemi Turqinë. Në atë kohë, turqit nuk ishin këtu; ishin diku në Azi. Para kësaj—këtu po flasim rreth shekullit të 5-të p.e.s., para Krishtit—kishte një grup njerëzish këtu që quheshin lidianë.

Këtu, ku është Irani sot, ishte një grup njerëzish i quajtur medët dhe persët, dy grupe njerëzish. Dhe këtu, ku është Iraku, aty ishte Babilonia—babilonasit. Hebrenjtë, të cilët përfshinin deri në Izrael, ishin marrë larg nga shtëpia e tyre; në thelb, ishin në mërgim. Mbreti në atë kohë, mbreti i Babilonisë, kishte vendosur t’i merrte si skllevër nga Izraeli për t’i dërguar aty ku është Iraku sot, në Babiloni. Pra, në thelb, u morën larg nga shtëpia e tyre, tempulli i tyre u shkatërrua, dhe ky është konteksti.

Babilonia ishte kjo mbretëri e keqe që i kishte shtypur hebrenjtë, ngjashëm me mënyrën si Faraoni i kishte shtypur hebrenjtë, siç përmendet në Kuran. Hebrenjtë u shtypën sërish nga babilonasit, dhe në atë mjedis, kishte tri grupe të tjera njerëzish: medët në veri të Iranit, persët në jug të Iranit, dhe lidianët që jetonin pak a shumë aty ku është Turqia sot. Në atë kontekst, Zoti e frymëzoi, në Bibël, një djalë me emrin Daniel, i cili ishte i dërguar dhe profet, për të bërë pak a shumë parashikime për atë që do të ndodhë në të ardhmen ndërsa jetonte në Babiloni. Në thelb, ai është një nga hebrenjtë që jeton në Babiloni nën popullin babilonas. Zoti i zbulon gjëra që do të ndodhin në të ardhmen, dhe ja çka thotë Bibla. Kjo iu tha Danielit përmes një ëndrre apo përmes një vegimi—nuk ka rëndësi, do të shohim, apo edhe përmes një profecie. Në të kaluarën, në të vërtetë nuk i dallonin ndonjëherë këto fjalë; nuk kishin fjalë për këtë—thoshin “vegim”, që ndonjëherë do të thoshte ëndrra, ndonjëherë do të thoshte profeci.

Danieli 8 në Bibël—po lexoj nga Bibla tani, dhe ky është një nëntitull i Biblës, nuk është në origjinal, është thjesht vepër e përkthyesve:

Vegimi i dashit dhe i cjapit

8 1 “Gjatë vitit të tretë të mbretërimit të mbretit Belshazar, —Mendoj se ky duhet të jetë një mbret babilonas— unë, Danieli, pashë një vegim pas vegimit të mëparshëm që m’u shfaq.

meqë ra fjala, kjo është para Kirit të Madh dhe para Aleksandrit të Madh, kjo është para se të ndodhte ndonjë gjë.

2 Ndërsa e vështroja vegimin, shikova përreth kalasë së Suzës në krahinën e Elamit (kjo është në Iran). Ndërsa shikoja, e gjeta veten pranë kanalit të Ulait.

Meqë ra fjala, të gjitha këto vende janë në Iran, në jug të Iranit, këto vende që përmenden aty.

3 “Pastaj e ktheva kokën të shikoja, dhe për habinë time, një dash me dy brirë…

E bëra këtë me shkronja të trasha qëllimisht, sepse tani mund ta shohim nga erdhi ai me dy brirë

…po qëndronte pranë kanalit. Dy brirët u rritën të gjatë, i pari u rrit më i gjatë se i dyti, me më të gjatin që u rrit i fundit. 4 E pashë dashin duke sulmuar drejt perëndimit,

A mund ta shihni njëfarë lidhjeje me atë që thotë Kurani?

drejt veriut dhe drejt jugut…

Le të kthehemi te harta. Pra, ja ky djalë që jeton në Babiloni, e cila përfshin Izraelin, Irakun dhe të gjitha këto. Po thotë se dashi sulmoi drejt perëndimit, drejt veriut dhe drejt jugut. Por nga Arabia Saudite, do të kishte qenë ndryshe; do të kishte qenë drejt lindjes, sepse Arabia Saudite është në jug, kështu që nuk ka drejt jugut—nëse do të shkonte në Irak apo në Arabinë Saudite, si në Mekë, për njerëzit në Mekë do të kishte qenë në veri, por për njerëzit në Izrael do të ishte në perëndim. Pra, sidoqoftë, ajo që po them është se ka dallime të vogla, sepse Danieli dhe Muhamedi jetuan në vende të ndryshme.

Le të vazhdojmë të lexojmë:

4 E pashë dashin duke sulmuar drejt perëndimit, drejt veriut dhe drejt jugut; asnjë kafshë nuk mund të qëndronte para tij.”

Çka thotë Kurani? Thotë: [18:84] E furnizuam me të gjitha llojet e mjeteve dhe i dhamë pushtet.” Në Bibël, thotë:

Asnjë kafshë nuk mund të qëndronte para tij, as nuk kishte askënd që mund të shpëtonte nga kontrolli i tij.

Dhe kjo është në një vegim që e pa Danieli.

Bëri si i pëlqeu dhe e lartësoi veten. 5 “Ndërsa shikoja dhe çuditesha, një cjap po vinte nga perëndimi mbi sipërfaqen e gjithë tokës pa e prekur tokën. Cjapi kishte një bri të dallueshëm midis syve.

pra, tani është vetëm një bri; cjapi i dytë ka vetëm një bri.

“Iu afrua dashit me dy brirë që e kisha parë ndërsa qëndroja pranë kanalit dhe e sulmoi pa kontroll me tërbim.”

Pra, në thelb, një cjap me një bri po sulmon një dash—një dash, meqë ra fjala, është dele mashkull—po e sulmon dashin me dy brirë.

7 E pashë duke iu afruar dashit, duke vluar nga tërbimi kundër tij, dhe duke u përplasur me të me gjithë forcën e tij. Cjapi i theu dy brirët e dashit, dhe dashi nuk mund t’i kundërvihej. Kështu cjapi e hodhi përtokë dhe e shkeli. Askush nuk mund ta shpëtonte dashin nga kontrolli i tij. 8 Pastaj cjapi u bë jashtëzakonisht i madh, por kur ishte i fortë, briri i tij i madh u thye. Në vend të tij, u rritën katër brirë të dallueshëm në të gjitha drejtimet.”

Interpretimi i Xhebrailit

E pastaj këtu, Xhebraili (Gabrieli) në Bibël e ndihmon Danielin ta interpretojë çfarë është kuptimi i vegimit, apo i ëndrrës, çfarëdo që të jetë, apo i profecisë. Xhebraili pastaj ia tregon kuptimin, dhe kjo është e rëndësishme sepse në këtë kontekst, Kurani thotë: “Të pyesin për Dhul-Kernejnin.” Sepse hebrenjtë e kishin pyetur Muhamedin kush është Dhul-Kernejni, dhe atëherë u zbuluan këto strofa. Atëherë pse do ta pyesnin hebrenjtë Muhamedin kush është Dhul-Kernejni, kush është ai me dy brirë? Sepse mendonin se përveç nëse Muhamedi është profet, nuk mund t’ua thoshte. Sepse këtu edhe Danieli, i cili ishte gjithashtu profet, nuk ishte në gjendje ta dinte përveç nëse ia tregonte Xhebraili.

Pra, në thelb, ky ishte një test nga hebrenjtë për të parë nëse Muhamedi është profet i vërtetë, duke e pyetur për diçka që vetëm Xhebraili mund ta zbulonte. Natyrisht, vetëm Zoti përmes Xhebrailit mund ta zbulonte, të cilën askush nuk do të ishte në gjendje ta dinte përveç nëse Zoti ua tregonte. Kjo ishte mënyra e tyre për të parë nëse Profeti Muhamed është gënjeshtar apo profet i vërtetë. Natyrisht, nuk i besuan gjithsesi, por kjo ishte mënyra e tyre e dallimit.

Le të vazhdojmë të lexojmë. Thotë:

Xhebraili e interpreton vegimin

15 “Pasi unë, Danieli, e pashë vegimin, u përpoqa ta kuptoja. Papritur, qëndronte para meje dikush që dukej trim. 16 Dëgjova zërin e një njeriu që thërriste nga kanali i Ulait: ‘Gabriel, interpretoja atij çfarë ka parë.’

Pra, Xhebraili (Gabrieli) i shfaqet Danielit në formën e një njeriu, duke i treguar çka pa, cili ishte kuptimi i dashit me dy brirë dhe i cjapit me një bri.

17 “Ndërsa iu afrua vendit ku qëndroja, u tmerrova dhe rashë me fytyrë përtokë. Por ai më tha: ‘Bir njeriu, kuptoje se vegimi i përket kohës së fundit.’ (që do të thotë në të ardhmen). 18 “Ndërsa po fliste me mua, isha zalisur[ me fytyrë përtokë, por ai më preku dhe më mundësoi të qëndroja drejt në këmbë. 19 Pastaj tha: ‘Kushtoji vëmendje! Do të të tregoj çka do të ndodhë në fund të periudhës së zemërimit, sepse fundi i saj është i caktuar. 20 Dashi që e pe me një palë brirë janë mbretërit e Medisë dhe Persisë.

Pra, janë mbretërit e Medisë dhe Persisë. Meqë ra fjala, këtu thotë mbretërit e Medisë dhe Persisë. Kiri i Madh është ai që i bashkoi këto dy mbretëri, kështu që u bë mbret i Medisë dhe Persisë njëkohësisht, dhe ky është pjesërisht kuptimi i dy brirëve: sepse ishte mbret i dy kombeve njëkohësisht.

Trashëgimia e Kirit të Madh

Si ndodhi kjo? Nëse kërkon te IA, do ta shohësh se Kiri i Madh, kur ishte i ri—ishte pasardhës i mbretit të Persisë, por nëna e tij ishte e bija e mbretit të Medisë. Dhe mbreti i Medisë pa një ëndërr, sipas legjendave, ndërsa ai ishte fëmijë, se Kiri do të bëhej mbreti i ri. Kështu u bë xheloz, dhe u përpoq ta vriste. Urdhëroi dikë ta vriste, por personi nuk mundi ta bënte; ia dhanë Kirin një bariu. Më vonë, u rrit me atë familje bariu. Më vonë, përmes njëfarë loje, e kuptuan se ai është vërtet pasardhës i mbretit të Persisë. Gjyshi i tij nga ana e nënës—në thelb babai i nënës së tij, mbreti medas—u përpoq ta sulmonte Persinë, por ushtarët e tij dezertuan; nuk e ndoqën planin e tij. Në këtë mënyrë, Kiri në fakt arriti ta kapte gjyshin e tij. E fali, por në këtë mënyrë, u bë mbret edhe i Medisë edhe i Persisë. Pra, në thelb, Kiri u bë mbret i dy mbretërive njëkohësisht.

Dhe këtu Bibla po na thotë: 21 Cjapi i ashpër është mbreti i Greqisë…

Që do të thotë cjapi me një bri, jo cjapi me dy brirë.

…dhe briri i madh midis syve të tij është mbreti i tij i parë.

që ishte Aleksandri i Madh.

22 Briri i thyer dhe katër që zunë vendin e tij janë katër mbretëri që do të dalin nga kombi i tij, por nuk do ta kenë forcën e tij.

Pra, në thelb këtu, para se të jetonin Kiri i Madh dhe Aleksandri i Madh, Bibla u tregoi çka do të ndodhë përmes Danielit.

Tani le ta shohim thjesht si ndodhi kjo. Kiri i Madh lindi në jug të Iranit—ka një varr të Kirit të Madh që është këtu.

Lindi rreth këtu, e pastaj Kurani thotë se udhëtoi në lindje. Nëse e shikon historinë, ajo që ndodhi është se e sulmoi Medinë—dua të them, Media e sulmoi atë, pastaj ai pak a shumë i mposhti, kështu që u bë mbret i dy mbretërive. Pastaj shkoi deri në Turqinë e sotme, e cila në atë kohë ishte Lidia, deri në perëndim, që është ajo që thotë Kurani—deri në perëndim.

Meqë ra fjala, ka disa gjëra për të cilat mund të flasim një ditë tjetër, sepse sot shpenzova shumë kohë; madje mund t’i identifikojmë vendet ku mund të ketë qenë burimi me ujë të zi. Ka deri më sot një pjesë të një ishulli atje. Pra, shkoi deri në perëndim—që do të thotë duke i sunduar të gjitha ato vende. Pastaj shkoi deri në lindje, e pastaj shkoi këtu në veri, dhe ky në fakt është kufiri midis Evropës dhe Azisë, le ta quajmë midis dy kontinenteve.

Pra, në thelb, kjo është ajo që bëri Kiri. Aleksandri, nga ana tjetër, udhëtoi vetëm në lindje për ta pushtuar mbretërinë e re. Mbretëria e Aleksandrit më vonë e shkatërroi mbretërinë persiane, por ai nuk e shkatërroi Kirin e Madh; Kiri i Madh e themeloi mbretërinë. Ishte mbreti i parë i Persisë, dhe pas shumë mbretërve të këqij pas tij, përfundimisht Aleksandri i mposhti. Por këtu Bibla po na thotë se ai me dy brirë është mbreti i Persisë, jo mbreti i Greqisë.

Le t’i shikojmë disa profeci të tjera për të parë nëse përputhet. Këtu e kemi të përmendur te Isaia, kapitulli 45, vargjet 1-7. Isaia ishte një nga të dërguarit gjatë kohës së izraelitëve të lashtë.

Isaia 45:1-6

Kiri: Çlirimtari i Zotit

45 Kështu i thotë Zoti të vajosurit të tij, Kirit,—Tani Kiri përmendet me emër në Bibël— të cilit ia kam kapur dorën e djathtë, për t’i nënshtruar kombet para tij”—ajo që thotë Kurani: “e furnizuam me të gjitha llojet e mjeteve”—

për t’i nënshtruar kombet para tij,
    ndërsa ua zhvesh mbretërve armaturën,
për t’i hapur dyert para tij
    dhe portat që nuk mund të mbeten të mbyllura:

2 “Unë vetë do të shkoj para teje,
    dhe do t’i rrafshoj malet;

shiko, do t’i rrafshojë malet; çka thotë Kurani? Se e rrafshoi vendin midis dy maleve

“Do t’i copëtoj dyert prej bronzi dhe do t’i pres shufrat prej hekuri.“—këto janë materialet që u përdorën për ta ndërtuar digën—

3 Do të t’i jap thesaret e fshehura
    dhe pasuritë e fshehura në vende të fshehta,
që ta dish se jam unë, Zoti,
    Zoti i Izraelit, që të thërret me emër.

Pra, këtu, përmes Isaisë, Zoti po i flet Kirit.

që ta dish se jam unë, Zoti,
    Zoti i Izraelit, që të thërret me emër.
4 Për hir të Jakobit, shërbëtorit tim,
    Izraelit, të zgjedhurit tim,
të kam thirrur,
    dhe të ka vendosur me një emër,
        edhe pse nuk më ke njohur.

Dhe kjo është e rëndësishme. Ajo që po thotë Zoti është: të kam mbështetur, që do të thotë se Zoti e mbështeti Kirin edhe pse Kiri nuk e njohu Zotin siç duhet. Sepse nëse i shikon burimet e lashta për atë që besonte Kiri, ai në fakt i lejoi idhujt në mbretërinë e tij, por besonte në Zot; kishte një emër tjetër për Zotin. Nuk e di cili ishte emri persian. Pra, në thelb, besonte në Zot, ishte njeri i mirë, por nuk e kishte dijen e Biblës; ishte thjesht një person që besonte në Zot natyrshëm.

5 Unë jam Zoti, dhe nuk ka tjetër përveç meje:
    dhe nuk ka zota.
Po të forcoj,
    edhe pse nuk më ke njohur,

Pra, ai nuk e pranoi se ishte domosdoshmërisht Zoti i hebrenjve; thjesht besonte në Zot në përgjithësi, mënyra si themi sot Zot, jo domosdoshmërisht “Allah”.

6 që nga lindja e diellit deri në perëndim
    njerëzit ta dinë se nuk ka tjetër përveç meje.

“Unë jam Zoti, dhe nuk ka tjetër.”

Më lejoni ta lexoj një varg tjetër, dhe këto janë parashikime për Kirin e Madh:

Isaia 45:13

Zoti do ta bekojë Kirin

13 “E kam zgjuar në drejtësi,
    dhe do t’i bëj të sheshta të gjitha shtigjet e tij.
Ai është ai që do ta rindërtojë qytetin tim
    dhe do t’i lirojë të mërguarit e mi,
por jo për çmim as për shpërblim,”
    thotë Zoti i Ushtrive Qiellore.

Rindërtimi i Tempullit të Dytë

Meqë ra fjala, pse përmendet Kiri në Bibël? Pse është i rëndësishëm? Është sepse Kiri, pasi bëri gjithçka që thotë Kurani për të, në fakt e sulmoi Babiloninë pas kësaj dhe arriti t’i lirojë hebrenjtë nga Babilonia, t’i kthejë në Izrael dhe ta ndërtojë tempullin e tyre.

Hebrenjtë në këtë kohë mbaheshin si skllevër në Babiloni pasi ishin pastruar. Në thelb, para së gjithash, u bënë të këqij, babilonasit i pushtuan, u pastruan për shumë dekada, e pastaj Kiri i Madh, me lejen e Zotit, i liroi sërish—ngjashëm me mënyrën si Moisiu i liroi nga Egjipti—dhe në fakt ua ndërtoi tempullin, u dha para për ta ndërtuar tempullin. Ky është ai që njihet si Tempulli i Dytë në Jerusalem, i cili u shkatërrua më vonë nga romakët pasi e refuzuan Jezusin.

Tempulli i Dytë teknikisht në të vërtetë nuk u ndërtua nga hebrenjtë; u ndërtua nga një djalë që nuk ishte as hebre. Dhe kjo është pak a shumë arsyeja pse ka kuptim që Jezusi të thotë: “Shkatërrojeni këtë tempull dhe unë do ta ndërtoj për tri ditë.” Nuk do të kishte kuptim që Jezusi të thoshte “shkatërrojeni këtë tempull” nëse do të ishte ndërtuar siç duhet nga populli i Zotit. Ky Tempull i Dytë u ndërtua jozyrtarisht, në thelb jo domosdoshmërisht me të njëjtin status si Tempulli i Parë, i cili u ndërtua nga Solomoni me udhëzimin e plotë të Zotit. Ky u ndërtua thjesht nga një njeri i drejtë që nuk ishte as profet. Meqë ra fjala, Dhul-Kernejni nuk ishte profet apo i dërguar; ishte thjesht një mbret i drejtë, një mbret mesatarisht i mirë. Dua të them, ishte i jashtëzakonshëm në kuptimin që ishte mbret shumë i rëndësishëm, ai që e themeloi Perandorinë Persiane, por shpirtërisht ndoshta nuk ishte më i mirë se ne.

Më lejoni të përpiqem ta përfundoj tani. Kjo pjesë e Biblës në fakt është thjesht histori; nuk është shkrim i shenjtë i zbuluar, por ekziston në Biblat e sotme. Nuk e përfshiva në versionin tonë të Biblës, kështu që nuk është e zbuluar, është thjesht histori që u përfshi në Bibël. Kjo është pasi Kiri ishte mbret; kjo nuk është profeci, është thjesht përshkrim i asaj që ndodhi pas faktit.

Ezdra, i cili ishte shkrues, jo profet, e shtoi këtë pjesë në Bibël:

Ezdra 1:1-4

Një dekret për rindërtimin e tempullit

1 Gjatë vitit të parë të Kirit, mbretit të Persisë, në përmbushje të mesazhit nga Zoti të thënë përmes Jeremisë, Zoti e shtyu Kirin, mbretin e Persisë, ta bënte këtë shpallje në gjithë mbretërinë e tij, e cila u lëshua edhe në formë të shkruar:

2 Një deklaratë zyrtare

nga Kiri, mbreti i Persisë

Të gjitha mbretëritë e tokës më janë dhënë nga Zoti Perëndia i Qiellit, dhe ai më ngarkoi posaçërisht t’i ndërtoj një tempull në Jerusalem, i cili është në Judë. 3 Prandaj, kush ndër popullin e Zotit i beson Perëndisë së tij? Kushdo ndër këtë grup që dëshiron ta bëjë këtë mund të udhëtojë në Jerusalemin e Judës për ta rindërtuar Tempullin e Zotit Perëndisë së Izraelit, Perëndisë së Jerusalemit. 4 Për më tepër, kushdo që dëshiron të riatdhesohet nga cilido territor ku banon tani duhet të marrë ndihmë nga bashkëbanorët e tij në formë argjendi, ari, pajisjesh dhe kafshësh barre, përveç dhuratave vullnetare për Tempullin e Perëndisë së Jerusalemit.

Pra, në thelb, Tempulli i Dytë u ndërtua edhe pse hebrenjtë nuk e meritonin plotësisht.

Pyetje-përgjigje interaktive

Pra, Dhul-Kernejni është Kiri i Madh. Kjo është pak a shumë përgjigjja se kush ishte ai me dy brirë, Dhul-Kernejni. Nëse do Zoti, në predikimin e ardhshëm të së Premtes apo në të Premten pas saj, do ta shpjegoj çfarë është Dhul-Kernejni, ai me dy brirë. Sepse këtu, nëse i kushtoni vëmendje me kujdes, do të shohim se ai nuk ishte domosdoshmërisht vetëm njeri. Po, ishte njeri bazuar në këtë interpretim të Biblës, por ka një mënyrë për t’i kuptuar këto strofa në një version më të thellë dhe për ta kuptuar çfarë është Kiri i Madh. Nëse do Zoti, do t’i përgjigjem asaj pyetjeje në predikimin e ardhshëm—jo vetëm kush është Dhul-Kernejni, ai me dy brirë, por çfarë është ai me dy brirë.

Më lejoni ta ndaloj ndarjen e ekranit, dhe a duhet ta kontrolloj nëse ka ndonjë bisedë? Më lejoni të shoh. A ka dikush ndonjë pyetje?

Oh, Adam Fraser tha zink. Po, pra tunxhi është bakër dhe zink.

Faisal, po ma prish predikimin e ardhshëm—po bëj shaka. Faisali po thotë: “A mund të thotë Dhul-Kernejn dy breza në vend të thjesht dy brirëve?” Po, mund të thotë edhe dy breza; të dyja janë të sakta, dhe kjo do të na ndihmojë pak më shumë për ta kuptuar çfarë është Dhul-Kernejni. Zbulime para kohe! Është në rregull. Po, por nëse do Zoti, do t’i përdorim të dy kuptimet—ai me dy brirë dhe ai me dy breza—për ta kuptuar çfarë është Dhul-Kernejni, çfarë është ai me dy brirë.

“Ku është pengesa që ai bëri?” Pra, pengesa që bëri është midis dy kontinenteve, që sot është—dhe, nëse do Zoti, do ta shpjegoj këtë më shumë një ditë kur të flasim për Jexhuxhin dhe Mexhuxhin—rreth këtu: Gjeorgjia, Armenia, Azerbajxhani, Dagestani, këto vende midis dy maleve. Ka një mal këtu dhe një mal atje. Meqë ra fjala, nuk do të zbulohet kurrë, sepse Kurani thotë se do të shkatërrohet në kohët e fundit. Pra, në thelb, njerëzit nuk do të jenë në gjendje ta zbulojnë deri në kohët e fundit.

Dhe deri sot, ndoshta nuk ishte ndonjë gjë e madhe; ishte thjesht një pjesë lokale, shumë e vogël që e mbushën me hekur, dhe sot mund të jetë përzier dhe mbuluar me dhé, dhe ndoshta nuk është hekur shumë i pastër gjithsesi. Nëse do të isha arkeolog—gjë që nuk mendoj se do ta zbulojnë, kështu që nuk mendoj se duhet as të provojnë—do të duhej thjesht të kërkonin zona me hekur shtesë në njërin nga këto male. Po, në të vërtetë nuk është aq e rëndësishme ku saktësisht, por është njëri nga këto vende, sepse nuk do të zbulohet kurrë deri në fund të kohërave, si kur të shkatërrohet kur të shkatërrohet e gjithë toka, përfshirë ato male dhe përfshirë pengesën.

Zyrtarisht, ky është kufiri midis Evropës dhe Azisë.

Më lejoni ta mbyll këtë. Për ata që duhet ta bëjnë Lutjen e Kontaktit, mund—oh, më falni, nuk e ndava ekranin. Më lejoni ta ndaj sërish ekranin. Nuk kam nevojë ta ndaj, sepse njerëzit në fakt e dinë ku janë Gjeorgjia dhe Azerbajxhani dhe këto vende.

Në rregull, pra për ata që duhet ta bëjnë Lutjen e Kontaktit, bëjeni Lutjen e Kontaktit. Për të tjerët, paqja qoftë mbi ju.

 

Predikim i së Premtes nga: Alban Fejza, Drejtues i Xhematit Online