[search-in-place-form in_current_page="1"]

Teprimi në fetari

Përmbledhje:

Në këtë predikim të drejtpërdrejtë të së Premtes, Alban Fejza flet për teprimin në fetari, shkaqet e tij, si inteligjenca e ulët, varfëria, mbikompensimi për të kaluarën, egoja, hipokrizia dhe gjendjet mjekësore, dhe shembuj, si përdorimi i shprehjeve fetare të huaja apo emërtimi i fëmijëve me emrat e profetëve.

Transkripti i videos:

Hyrja e predikimit

Lavdi Zotit. Nuk ka zot tjetër përveç Zotit. Pak muzikë për adoleshentët. Kur isha adoleshent, ma pëlqente atë muzikë. Po e marr me mend se adoleshentëve u pëlqen më shumë ajo muzikë. Tani nuk jam i sigurt nëse më pëlqen më, por po, është në rregull. Më bëri të buzëqesh. Sot ajo për të cilën dua të flas është tema e teprimit në fetari. Zakonisht, kjo do të ishte një temë e mirë, ku me disa tema e shoh të dobishme të jem thjesht ironik apo pothuajse t’i tall, gjë që nuk është gjithmonë mënyrë e bukur për ta bërë, por disa gjëra, kur bën një hap prapa, thjesht duken qesharake. Vërtet qesharake. Dhe nuk mund të mos e marr atë qasje. Por këtë herë do të përpiqem të mos e bëj. Nëse e bëj, më falni. Dhe do të përpiqem të mos e bëj, të mos jem ironik me të apo të mos përdor sarkazëm për ta bërë të qartë pikën për këtë temë, sepse mund të ketë arsye përtej kontrollit tonë. Ka arsye përtej kontrollit tonë për disa prej nesh që na bëjnë tepër fetarë.

Ka arsye të ndryshme pse njerëzit janë tepër fetarë. Dhe çka e kam fjalën me tepër fetarë? Kur them tepër fetarë, e kam fjalën të panevojshëm fetarë apo dëmshëm fetarë. Po, një person mund të jetë dëmshëm fetar. Le të dallojmë midis drejtësisë dhe fetarisë. Drejtësia është pak a shumë gjithmonë e mirë. Fetaria nuk është gjithmonë e mirë. Ndoshta Faraoni ishte fetar. Papa është shumë fetar. A është mirë? Jo domosdoshmërisht mirë. Por prapë, meqë për disa prej nesh teprimi në fetari është pak përtej kontrollit tonë, do të përpiqem të jem i butë për këtë dhe të mos qesh me të. Por në fund të mendjes, gjithmonë po mendoj, a duhet të qesh me të? Pra, po, por do të përpiqem të jem i butë. Më lejoni të përpiqem të jem i butë.

Pra, po, ka arsye të ndryshme pse njerëzit janë tepër fetarë. Me tepër fetarë, sërish, nuk e kam fjalën tepër të drejtë apo tepër të sinqertë; ajo që e kam fjalën është tepër fetarë—personi duket më fetar se sa është në të vërtetë. Ka diçka që nuk shkon. Dhe arsyet për teprimin në fetari janë disa, dhe disa prej tyre janë përtej kontrollit të njerëzve e të tjerat janë brenda kontrollit të tyre. Meqë disa nga ato arsye janë përtej kontrollit të tyre, në thelb nuk janë arsye të këqija. Nuk dua të qesh me njerëzit tepër fetarë. Rashadi, meqë ra fjala, qeshte me njerëzit tepër fetarë, gjë që kishte kuptim, por ka disa grupe njerëzish që nuk i kanë gjërat nën kontrollin e tyre, kështu që nuk është mirë të qeshësh me ta. Në rregull, pra thjesht mbajeni këtë parasysh.

Arsyet pas teprimit në fetari

1. Nivelet e ulëta të inteligjencës

Cilat janë arsyet pse njerëzit bëhen tepër fetarë? Një nga arsyet janë nivelet e ulëta të inteligjencës. Shkencëtarët kanë bërë studime; thjesht i pyesin njerëzit: “A besoni në Zot apo jo?” Dhe doli se njerëzit që janë më inteligjentë kishin më shumë gjasa të thoshin se nuk besojnë në Zot. Dhe e përdorin këtë si njëfarë prove se njerëzit budallenj besojnë në Zot. Në fakt nuk është kështu. Realiteti është se njerëzit që nuk janë aq inteligjentë janë më tepër fetarë. Pra, në thelb, vetëm rreth 10% e njerëzve besojnë vërtet në Zot. Por njerëzit që janë pak më budallenj kanë frikë ta pranojnë, sepse kanë frikë se shoqëria do t’i gjykojë. Dhe njerëzit që janë më të zgjuar do të thonë: “Oh, nuk ka Zot.” Nëse nuk besojnë se ka Zot, do të thonë se nuk ka Zot, nëse kjo është ajo që besojnë. Pra, në thelb, në ato teste, njerëzit që janë më të zgjuar e thanë të vërtetën e asaj që besojnë vërtet, dhe njerëzit që nuk janë aq të zgjuar po përpiqeshin ta fshihnin, sepse mendonin se do të gjykoheshin. Për shkak të kësaj, do të marrësh një numër pak më të madh njerëzish ndër njerëzit e zgjuar që thonë se nuk besojnë në Zot. Pra, po, një nga arsyet për të qenë tepër fetar, i panevojshëm fetar, apo fetar sepse mendon se shoqëria do që të jesh fetar, janë nivelet e ulëta të inteligjencës. Dhe shumë prej jush ndoshta e kanë vënë re këtë. Nëse shkon në disa kultura, do të shohësh: “Oh, prit pak, këta njerëz janë vërtet fetarë.”

Një arsye tjetër pse njerëzit—dhe kjo është përtej kontrollit të një personi, meqë ra fjala; nuk qeshim kurrë me nivelet e ulëta të inteligjencës. Nuk qeshim me të, sepse inteligjenca është thjesht bukuri e mendjes. A do të qeshje me dikë që nuk është aq i bukur? Jo, nuk është bukur. Nuk është e drejtë. Zoti na krijoi të gjithëve, dhe Zoti mund ta bëjë këdo të shëmtuar apo të bukur; është zgjedhja e Zotit. Pra, është përtej kontrollit tonë. Dhe për shkak të kësaj, nuk qeshim me njerëzit që nuk janë të pashëm. Por në të njëjtën kohë, për të njëjtën arsye, nuk duhet të qeshim me njerëzit që nuk janë aq të zgjuar. Janë ashtu siç janë. Është në rregull. Secili është person më vete. Është në rregull. Secili është mjaftueshëm i pashëm dhe secili është mjaftueshëm i zgjuar për të mirën e vet. Pra, po, nuk qeshim me këtë. Megjithatë, është e vërtetë se njerëzit që janë pak më pak të zgjuar priren të jenë pak tepër fetarë. Dhe sërish, kjo nuk tregon asgjë për besimin e tyre të vërtetë. Tregon nivelin e tyre të fetarisë; nuk tregon nivelin e tyre të besimit apo nivelin e tyre të drejtësisë apo nivelin e tyre të sinqeritetit.

2. Varfëria

Një arsye tjetër pse njerëzit mund të jenë tepër fetarë është varfëria. Nëse shkon në vende të varfra, do ta vëresh se janë më fetarë, dhe janë të detyruar nga varfëria. Sepse kur nuk ke punë, kur je i varfër, kur nuk ka mundësi tjetër, dhe ka njerëz të tillë përreth teje, po, do të futesh pak a shumë në gjëra fetare pa nevojë. Si, për shembull, banjoja duhet rregulluar, e harron, e lexon Kuranin apo diçka. Është një mënyrë për ta shmangur realitetin. Po, ky mund të jetë teprim në fetari. Po, rregulloje banjon së pari, ndoshta. Por çfarëdo. Por është në rregull. Është në rregull, po përpiqem të mos qesh sepse, sërish, kjo është përtej kontrollit të njerëzve. Është përtej kontrollit të njerëzve. Askush nuk mund ta kontrollojë sa i pasur apo i varfër është. Çka thotë Kurani? Zoti i bën njerëzit të pasur apo të varfër. Zoti jep dhe Zoti merr. Pra, nëse Zoti do ta bëjë dikë të pasur, Zoti do ta bëjë të pasur. Nëse Zoti do ta bëjë dikë të varfër, Zoti mund ta bëjë të varfër. Nuk është në kontrollin tonë. Dhe për atë arsye, nëse kjo shkakton pak më shumë fetari, teprim në fetari, ishte përtej kontrollit të personit. Kjo nuk do të thotë se është mirë. Teprimi në fetari është së pari i panevojshëm dhe shumicën e kohës i dëmshëm. I ngatërron gjërat. Njerëzit që nuk janë aq të mirë do të duken më të mirë. Njerëzit që janë në fakt më të mirë nuk do të duken aq të mirë. Pra, pak a shumë e ngatërron situatën. Por ndodh. Ndodh.

3. Mbikompensimi për të kaluarën

Arsyeja e tretë e teprimit në fetari është mbikompensimi për jetën e shkujdesur të së kaluarës. Pra, le të themi—dhe do të përdor disa shembuj vërtet të këqij këtu—por le të themi se dikush jetoi si prostitutë në të kaluarën, e pastaj kur bëhet fetare, tani duhet patjetër ta veshë hixhabin. Si, gratë e mira në fakt nuk e heqin hixhabin, por e kaluara e saj është si prostitutë, ndoshta. Pra, është mbikompensim. Ose njerëz që mund të kenë qenë, le të themi, vërtet të ashpër në të kaluarën—i rrahnin njerëzit, i ngacmonin njerëzit—tani janë jashtëzakonisht të mirë, janë personi më i mirë ndonjëherë. Është mbikompensim. Pra, disa aspekte të teprimit në fetari shkaktohen nga mbikompensimi, sidomos nëse jeta mëkatare ishte shumë e gjatë. Le të themi se deri në të 40-at apo të 50-at dikush ishte person i keq—gjë që është në rregull, kushdo mund të ndryshojë. Nuk po them se është në rregull, por kushdo mund të ndryshojë. Besoj vërtet se njerëzit ndryshojnë. Ndryshojnë vërtet. Si, dikush vërtet mund të jetë prostitutë dhe të bëhet person i mirë; është e mundur. Dhe ky ndoshta është një nga rastet më të këqija, por është e mundur. Pra, njerëzit mund të ndryshojnë vërtet. Megjithatë, qëndrimi në një jetë mëkatare për një kohë të gjatë do të të bëjë të mbikompensosh. Atëherë do vërtet të jesh më i miri i më të mirëve, gjë që në të vërtetë nuk është në rrezen tënde—është përtej nivelit tënd, por pak a shumë po përpiqesh. Kjo ndodh sepse po përpiqesh të mbikompensosh. Po përpiqesh të mbikompensosh për mëkatet e së kaluarës. Dhe kjo ndoshta është pak e arsyeshme, të përpiqesh të mbikompensosh, por shkakton gjithashtu teprim në fetari, fetari të panevojshme.

4. Egoja

Një arsye tjetër—dhe kjo ndoshta është arsye për t’u tallur—pse njerëzit janë tepër fetarë është egoja. Mendojnë se janë të veçantë. Dhe kjo ndoshta është forma më e rrezikshme e teprimit në fetari. Bëhen fetarë, mendojnë—zakonisht një hebre do ta bëjë këtë. Një hebre do të jetë fetar dhe do të jetë si: “Oh, ne jemi populli i zgjedhur i Zotit. Unë jam më i miri. Jam më i mirë se të tjerët.” Pra, zakonisht, nëse një hebre është tepër fetar, është për shkak të egos së tij. Mendon se është i veçantë, se është më i mirë se të tjerët, se jeta e tij është më e rëndësishme se jeta e të tjerëve. Pra, kjo mund të jetë një arsye për teprimin në fetari. Një nga arsyet më të rrezikshme është egoja, të menduarit se je i veçantë, se ka diçka të veçantë te ti krahasuar me njerëzit e tjerë.

5. Hipokrizia

Një arsye tjetër për teprimin në fetari është hipokrizia. Dhe kjo në fakt ndoshta nuk është arsye e mirë për t’u përmendur, sepse hipokrizia mund të shkaktojë edhe teprim në fetari edhe mungesë fetarie, varësisht nga rrethana. Do të shkaktojë teprim në fetari kur dikush arrin pozita udhëheqëse—le të themi Papa, disa imamë, disa udhëheqës. Bëhen tepër fetarë sepse janë udhëheqës, por kjo ndodh për shkak të hipokrizisë së tyre. Nuk besojnë; duan që njerëzit e tjerë të mendojnë se janë vërtet të veçantë dhe vërtet fetarë, kështu që do të bëhen tepër fetarë. Edhe gjërat që i veshin, mund ta shohësh Papën—si, teprim në fetari për shkak të hipokrizisë, por edhe udhëheqës të tjerë fetarë. Por nuk mendoj se duhet ta përdorim vërtet hipokrizinë si një nga arsyet kryesore për teprimin në fetari, sepse hipokrizia mund të shkaktojë edhe mungesë fetarie. Disa njerëz duan të qëndrojnë në mes; pak a shumë duan ta përqafojnë fenë, por mendojnë se është tepër. Pra, le ta marrim sërish shembullin e prostitutës, sepse është më i lehtë. Nëse është hipokrite, mund të jetë pak fetare. Do të jetë si: “E di çka, do ta përqafoj këtë. Do ta rregulloj jetën time, por e di, ndoshta do ta mbaj ende grimin. Do t’i mbaj ende fustanet provokuese dhe gjithë atë, dhe rrobat e këqija. Do t’i mbaj ende fotografitë në rrjetet e mia sociale; janë aty, janë në të kaluarën, por do t’i mbaj.” Pak a shumë si pak fetare. Pra, hipokrizia mund të shkaktojë edhe mungesë fetarie.

Zakonisht, në situatën tonë, hipokrizia shkakton mungesë fetarie. Sepse ka shumë pak gjasa që në brezat e hershëm të besimtarëve të ketë hipokritë ndër udhëheqësit. Zakonisht, në brezat shumë të vonë të besimtarëve, hipokritët mund të bëhen udhëheqës. Besimtarët e rremë mund të bëhen udhëheqës; kjo zakonisht ndodh drejt fundit. Por drejt fillimit, shumë udhëheqës këtu e dinë se gjithmonë duhet të japësh më shumë se sa merr. Nuk i sjell askujt përfitim material të jetë udhëheqës dhe besimtar në këtë situatë. Nuk i sjell askujt përfitim; gjithmonë duhet të japësh më shumë se sa merr. Të gjithë udhëheqësit e dinë këtë—kushdo që po ndihmon e çfarëdo, e sheh se duhet të japësh më shumë se sa merr. Dhe kjo i mban hipokritët jashtë. Pra, ky në të vërtetë nuk është problemi ynë. Kur flas për teprimin në fetari, në të vërtetë, le të mos shqetësohemi për këtë. Le të mos mendojmë pak a shumë: “Oh, ky djalë është tepër fetar sepse ndoshta është hipokrit.” Kjo në fakt nuk ka shumë gjasa deri në fund të botës. Mund të ndodhë, por ka shumë pak gjasa. Sepse hipokrizia zakonisht, në brezat e hershëm, shkakton mungesë fetarie. Njerëzit pak a shumë duan të jenë fetarë, por gjithmonë po kërkojnë një shteg ikjeje. “Oh, a lejohet ndoshta?” u thua: “Oh, mos hani mish derri,” do të jenë si: “Oh, a lejohet ndoshta pak?” ose “Mos pini alkool,” hipokritët zakonisht do të jenë si: “Po sikur të jetë një çikë? Po sikur të jetë gjatë natës? Po sikur të jetë pak a shumë si…” Kërkojnë shtigje ikjeje. Sidoqoftë, pra hipokrizia mund të jetë arsye për teprimin në fetari, por zakonisht ndër udhëheqësit. Pra, le ta harrojmë pak a shumë.

6. Hiperfetaria si gjendje mjekësore

Dhe një arsye tjetër, fatkeqësisht, e teprimit në fetari është ajo që quhet hiperfetari. Dhe kjo në fakt është gjendje psikologjike, gjendje mjekësore. Nëse kërkon në ChatGPT apo çfarëdo, çfarë është hiperfetaria në psikologji, është një person që sillet vërtet fetar deri në atë pikë sa e dëmton veten dhe nuk është funksional në shoqëri. Zakonisht, kjo shkaktohet nga disa lloje epilepsie në tru, apo çrregullimi bipolar, apo skizofrenia. Pra, në të vërtetë, sëmundjet mendore mund të çojnë në teprim në fetari, dhe këto janë të lehta për t’u dalluar. Në të vërtetë nuk janë aq të rrezikshme sepse mund t’i dallosh, por mund të jenë më të rrezikshme online. Zakonisht, këta njerëz nuk mund të—është më e vështirë të dallosh online, kur njerëzit na kontaktojnë online, se personi ka skizofreni, apo ndoshta ai apo ajo ka çrregullim bipolar, apo ai apo ajo ka njëfarë epilepsie që po i bën tepër fetarë. Pra, mund të jetë sëmundje, por nuk është në kontrollin e tyre. Pra, është fatkeqësi. Është fatkeqësi për ta; ndoshta gjëja më e mirë që mund të bësh është thjesht ta shpërfillësh. Por online mund të ndodhë më shpesh. Mund të ballafaqohesh me ndonjë situatë të tillë në jetën tënde ku dikush të afrohet online dhe do të flasë për Zotin apo Jezusin apo çfarëdo, dhe janë thjesht bipolarë apo ndoshta thjesht kanë skizofreni. Ndodh më shumë online sepse nuk mund ta dallosh sjelljen e tyre—është më e vështirë ta kuptosh përmes shkrimit. Por po, sapo ta shohësh pak a shumë se ka diçka që nuk shkon, thjesht i shpërfill. Kurani thotë shpërfillini të paditurit. Me të paditur, kjo do të thotë edhe njerëzit që nuk dinë shumë, por edhe njerëzit që mund të kenë sëmundje mendore. Thjesht shpërfillini. Mos u merrni me ta. Është në rregull. Kanë problemet e tyre. Mund të ndiesh keqardhje për ta dhe kaq, por nuk ke pse t’i nxjerrësh nga situata e tyre. Në shumë vende, ka sistem mjekësor për këtë.

Pra, po, këto janë arsyet tipike të teprimit në fetari. Disa prej tyre janë të këqija—egoja, potencialisht hipokrizia—por të tjerat janë përtej kontrollit të njerëzve. Prandaj duhet të jemi të kujdesshëm të mos qeshim me njerëzit tepër fetarë. Megjithatë, teprimi në fetari nuk është gjë e mirë. Zakonisht, nuk është gjë e mirë. Le të pendohemi. Tubu ilallah.

Elhamdulil-lah. Esh’hedu en la ilahe il-lallah, uahdehu la sherike leh. Lavdi Zotit. Nuk ka zot tjetër përveç Zotit.

Dhe të gjithë ne jemi viktima të teprimit në fetari. Sapo e bëra tani. Nuk kisha nevojë ta thoja në arabisht; duhej ta kisha thënë thjesht në anglisht. Nuk është e nevojshme online, sepse ju mund ta thoni, por çfarëdo. Po, sapo thashë elhamdulil-lah, la ilahe il-lallah. Mund ta kisha thënë thjesht në anglisht, kjo do të mjaftonte. Por isha pak tepër fetar, ndoshta nga zakoni. Por na ndodh të gjithëve. Nuk e di—a po mbikompensoj? Ndoshta jam pak budalla, ndoshta jam pak i varfër. Nuk e di çka po e shkakton. Por po, mund të shkaktohet.

Shembuj të teprimit në fetari

1. Përdorimi i shprehjeve në një gjuhë tjetër

Por më lejoni të kaloj tani te disa shembuj të teprimit në fetari. Një shembull është përdorimi i shprehjeve në një gjuhë tjetër. E pyet dikë: “Si je?” “Jam mirë. Elhamdulil-lah.” Çka? Në rregull, nëse personi ka prejardhje arabe, në rregull. Por mjaft shpesh është teprim në fetari, thjesht personi që përpiqet të jetë më fetar. A do t’ia thoshte vetes? “Oh, sot ndihem mirë. Elhamdulil-lah.” Ndoshta do të thoshin: “Sot ndihem mirë, falë Zotit,” kur mendojnë. Por kur i pyet dikush tjetër, janë si: “Oh, jam mirë. Elhamdulil-lah.” Çfarëdo. Dhe sidoqoftë, po përpiqem të mos qesh me të, sepse është gjë e mirë. Por pse do ta thoje në një gjuhë tjetër nëse ajo nuk është gjuha jote amtare, nëse ajo nuk është gjuha jote natyrore? Pse do ta thoje në një gjuhë tjetër? A thjesht e bën të tingëllojë më fetare? Si të kesh shprehje në gjuhë të tjera—ose të krishterët do të jenë si: “Oh, lavdi Jezusit, aleluja, aleluja.” A e dinë fare çfarë do të thotë? Është pak a shumë—thjesht tingëllon më fetare. Ka njëfarë simbolizmi të fshehtë aty që mendojnë se është aty. Pra, po, është thjesht teprim në fetari. Është thjesht përpjekje për t’u sjellë më fetar se sa janë vërtet. Kur dalin nga ajo kishë apo ajo xhami apo ai tubim shoqëror, në të vërtetë nuk janë ata njerëz. Janë ndryshe; ndihen ndryshe. Por po përpiqen të jenë më fetarë se sa mund ta përballojnë vërtet. Pra, ky është një shembull i teprimit në fetari: thjesht përdorimi i shprehjeve në një gjuhë tjetër që nuk është gjuha jote. Zakonisht ndër myslimanët, është në arabisht. Mund t’i kuptoj arabët, por jo njerëzit e tjerë. Pse do të shkoje ta përdorje një shprehje arabe?

2. Emërtimi i fëmijëve me emrat e profetëve

Një shembull tjetër i teprimit në fetari është, për shembull, emërtimi i fëmijëve me emrat e profetëve të mëparshëm. Dua të them, kush do ta emërtonte fëmijën e vet Jezus? Ose emërtimi i fëmijëve në gjuhë që nuk janë të tyret. Nëse asnjëri nga prindërit nuk është arab, pse do ta emërtonin fëmijën e tyre në arabisht? Ose nëse asnjëri nga prindërit nuk është italian, pse do ta emërtonin fëmijën e tyre në italisht? Pra, po, një nga shembujt e teprimit në fetari është emërtimi i fëmijëve. “Oh, do ta emërtoj fëmijën tim…” Le të themi, cilët janë disa nga profetët? Gjon, Jezus… Gjon, pse? Është e panevojshme. Ose për të shkuar edhe më tej, emërtimi i fëmijës sipas emrit të një profeti në arabisht—pse jo as Gjon, por Jahja, apo gjëra të tilla? Kjo është teprim në fetari. Dhe si e dimë se është teprim në fetari? Vetë profetët nuk e bënë këtë. Nuk e sheh asnjë profet të jetë si: “Oh, do ta…” Moisiu nuk tha: “Oh, do ta emërtoj fëmijën tim Abraham.” Abrahami ekzistonte para Moisiut. Moisiu nuk tha kurrë: “Do ta emërtoj fëmijën tim Isak.” Isaku ekzistonte para Moisiut, dhe ishte profet, dhe Moisiu kishte respekt për Isakun, por nuk e sheh atë shembull aty. Nuk e sheh këtë. Sheh të kundërtën. Përpiqen t’i emërtojnë fëmijët sipas emrave që nuk gjendeshin më parë. Dua të them, disa kultura kanë respekt për të moshuarit e tyre; po, kjo është pak e kuptueshme. Edhe nëse, le të themi, disa njerëz e emërtuan fëmijën e tyre Abraham, është sepse ishin pasardhës të afërt të Abrahamit—njerëz që erdhën menjëherë pas Abrahamit. Pra, ishte sepse Abrahami ishte babai apo gjyshi i tyre apo gjëra të tilla, por jo për arsye fetare. Pra, po, kjo është një—nuk mendoj se ndihmon në asgjë. Emërtimi i fëmijës sipas një profeti apo përdorimi i fjalëve nga Kurani që janë në fakt në arabisht, nëse nuk je arab, nuk ka kuptim. Ky është një shembull i teprimit në fetari.

Dhe mund ta shohësh zakonisht si te kaq shumë myslimanë—dua të them sunitët dhe shiitët—kaq shumë prej tyre do ta emërtojnë fëmijën e tyre Muhamed. Muhamed. Sa Muhamedë ka në botë? A mund të më ndihmojë dikush? Ndoshta një numër i madh—mendoj se Muhamed është emri më i popullarizuar në Mbretërinë e Bashkuar, nuk jam i sigurt, sepse të gjithë e emërtojnë fëmijën e tyre Muhamed. Muhamed, çfarë është kjo? Është qesharake. Pra, imagjinoje fëmijën duke ecur përreth: “Oh, kush je ti?” “Unë jam Jezusi.” A ka kuptim? Nuk ka kuptim. Plus, është pak kundër Kuranit, sepse Kurani thotë se Jezusi ishte Mesia. A do të thotë se ky djalë është Mesia? Ose Kurani thotë se Aaroni ishte profet, dhe nëse dikush quhet Aaron, a do të thotë se ky djalë është profet? Pra, është pak kundër Kuranit—jo plotësisht, por një çikë kundër Kuranit. Tani, nëse e kemi bërë apo planifikojmë ta bëjmë—nëse planifikojmë ta bëjmë, do t’ju inkurajoja të mos e bëni, por nëse e bëni, është në rregull. Ajo që po them është se ndoshta është sepse jeni tepër fetarë, dhe ndoshta është sepse po përpiqeni të mbikompensoni për mëkatet tuaja të së kaluarës. Po përpiqeni të jeni më fetarë se sa mund të përballoni, dhe kjo ndodh sepse në të kaluarën nuk ishit mjaftueshëm fetarë, kështu që po mbikompensoni. Pra, po, unë vetë jam i lumtur që, le të themi, nëna ime më quajti Alban, dhe vëllezërit e motrat e mia kanë të gjithë emra shqiptarë. Nëna jonë na i vuri emrat; mendoj. Është në rregull. Në fakt, zakonisht në Bibël, nëse i shikon shembujt, kishin emra që kishin kuptim, si emra hebraikë që kishin kuptim. Nuk e di çka do të thotë Moisi; ndoshta do të thotë ujë apo diçka të tillë, si ai që u gjet në ujë apo diçka. Pra, kishin arsye pse e emërtuan fëmijën në atë mënyrë, por jo arsyen e njerëzve të tjerë—arsyen e tyre. Cila është arsyeja ta emërtosh dikë Jezus kur nuk jeton në kohën e Jezusit? Pra, po, ky është një shembull i teprimit në fetari. Megjithatë, na ndodh të gjithëve sepse është përtej kontrollit tonë. Disa prej nesh kanë jetuar jetë të ndryshme, kështu që mund të ketë arsye përtej kontrollit tonë që mund të shkaktojnë teprim në fetari. Pra, nuk do ta gjykoj. Megjithatë, as nuk do ta miratoj. Nëse mund ta rregullosh teprimin tënd në fetari, rregulloje. Është në rregull. Mendoj se është më mirë nëse nuk je tepër fetar. Duhet të jesh praktik.

3. Shtyrja e njëri-tjetrit për “fetari”

Një shembull tjetër i teprimit në fetari është shtyrja e njerëzve. Si, disa prej nesh shkuan në Haxh, dhe kishte njerëz që i shtynin njerëzit e tjerë për të shkuar ta puthnin Qaben apo ta preknin Qaben, apo të ishin sa më afër Qabes. Kjo nuk është në Kuran, por përpiqen ta bëjnë. Dhe pse është kjo e keqe? Sepse duke u përpjekur të jenë më fetarë se sa është e mundur, ajo që po bëjnë është se po shtyjnë, për shembull, ndonjëherë gjininë e kundërt—burra që shtyjnë gra, gra që shtyjnë burra. Si funksionon kjo? Kjo është kundër Kuranit. Pse do ta prekje një grua? Pse do ta prekje një burrë nëse je grua? Nuk ka kuptim. Por teprimi në fetari i bën të mendojnë se është në rregull. “Oh, në këtë rast, është në rregull, do ta shtyjmë njëri-tjetrin.” Nuk është kurrë në rregull ta shtyjmë njëri-tjetrin. Mendoj se ndoshta në luftë, ndoshta në luftë mund të ketë arsye, por në raste të tjera, nuk shoh arsye ta shtyjmë njëri-tjetrin—ose ndoshta me shaka, nuk e di nëse kjo është arsye e mirë. Por ajo që po them është se po, ky është një shembull i teprimit në fetari: shtyrja e njerëzve për t’iu afruar më shumë Qabes. Pse do t’i shtyje njerëzit?

4. Zbukurimi i shtëpive me simbole fetare

Një shembull tjetër i teprimit në fetari është, për shembull—më lejoni ta kontrolloj mikrofonin nëse është i ndezur. Në rregull, është i ndezur. Një shembull tjetër i teprimit në fetari është zbukurimi i shtëpisë me simbole fetare. E vizitova shtëpinë e dikujt një herë, shumë kohë më parë—jo nënshtrues—dhe shtëpia e tij ishte plot simbole fetare. Qabeja këtu, një strofë atje, një strofë atje, një strofë tjetër atje, një simbol tjetër atje, emri i Muhamedit atje… çfarë është kjo? Pothuajse dukej e frikshme. E di, nëse shkon në një shtëpi budiste, ka Buda, Buda, Buda, Buda. Ose nëse shkon në ndonjë lloj shtëpie hindu, i ke gjithë këta idhuj, simbole, ngjyra të ndryshme. Çfarë është kjo? Kjo është thjesht teprim në fetari. Nuk ndihmon në asgjë. Po, mund të jenë edhe strofa të Kuranit. Çka? Po, ky ndoshta është një shembull i teprimit në fetari. A ke një strofë të preferuar nga Kurani? Nëse po, atëherë ndoshta je tepër fetar. Pra, nëse dikush të pyet: “Cila është strofa jote e preferuar?” “Oh, kjo është strofa ime e preferuar, dhe e vendosa në mur.” Kjo është teprim në fetari. Nuk ka strofë të preferuar. Të gjitha strofat janë të barabarta në Kuran. Zoti i zbulon të gjitha strofat në Kuran; nuk duhet t’i ndajmë. Por disa njerëz do ta marrin, do ta vendosin në mur: “Kjo është strofa ime e preferuar.” Po, mund ta bëjmë këtë për arsye praktike. Rashadi vendosi disa letra të mrekullisë matematikore, pak a shumë duke hetuar gjëra, duke e ndihmuar t’i mësonte përmendësh gjërat—kjo është ndryshe. Por po them, si njerëzit që tani, kur e dimë mrekullinë matematikore, pse do ta vendosnin fare numrin 19 këtu e atje? Thjesht nuk ka kuptim. Është teprim në fetari. Nuk ka asnjë lidhje me drejtësinë.

Meqë ra fjala, në Kuran thotë se drejtësia nuk është kthimi i fytyrave tuaja nga lindja apo perëndimi. Pastaj të jep një listë të asaj që është e drejtë. Dhe vendosja e gjërave në mur është pak a shumë—është fetare, por nuk është e drejtë. Ngjashëm me mënyrën si kthimi drejt Kibles është fetari, jo domosdoshmërisht drejtësi. Dhe meqë ra fjala, pak fetari është në rregull. Këtu po flas për teprimin në fetari. Dhe çka e kam fjalën me pak fetari? Si Lutjet e Kontaktit janë fetari. Po, i bëjmë Lutjet e Kontaktit, agjërimin, zeqatin, shkuarjen në Haxh—kjo është fetari, por është edhe drejtësi. Por sapo përpiqesh të shkosh përtej tyre, ndoshta është teprim në fetari. Thjesht po shton diçka sipër; nuk ka kuptim.

5. Pamja e jashtme dhe rregullat e veshjes

Një shembull tjetër i teprimit në fetari është si duken njerëzit. Zakonisht, gratë do ta veshin hixhabin—është thjesht teprim në fetari. Mendojnë se janë më të mira se sa janë në të vërtetë. Ose një burrë do ta rritë mjekrën. Meqë ra fjala, kjo mjekër që e kam tani nuk ka asnjë lidhje me fenë. Më lejoni ta bëj këtë të qartë. Historia se si lindi kjo mjekër është kështu: në thelb, gjeta online, pasi u martova, se disa gra—pak më pak se gjysma e grave—i preferojnë mjekrat, që do të thotë se mendojnë se mjekrat i bëjnë burrat të duken më mirë. Dhe pak më shumë se gjysma e grave mendojnë se nëse burrat e heqin mjekrën, kjo i bën të duken më mirë. Kështu që po pyesja veten në cilin grup ishte gruaja ime. Kështu që e pyeta: “A mendon se mjekrat i bëjnë burrat të duken më mirë apo jo?” Ajo nuk donte ta pranonte pak a shumë, por ia nxora—i bëra presion. “Cila është? Cila je ti?” Dhe ajo tha: “Jo, mendoj se mjekrat i bëjnë burrat të duken më mirë.” Kështu që unë jam si: “Në rregull, do ta bëj këtë për gruan time.” Pra, mjekra është thjesht për gruan time. Nuk ka absolutisht asnjë arsye fetare për mjekrën time. Dhe arsyeja e dytë ndoshta është praktikaliteti, dhe në këtë rast, në fakt është antifetari. E dëgjova një herë—dhe nuk jam ateist, siç e dimë—e dëgjova një herë Fidel Castron, mendoj se është ateist por edhe person jofetar; e pyetën: “Pse e rrite mjekrën?” dhe tha: “Oh, është thjesht më e lehtë, është më praktike, sepse nuk më duhet të rruhem.” Po. Pra, i plotësova dëshirat e gruas sime ndërsa bëja edhe diçka që është më e lehtë. Është më e lehtë për mua të mos rruhem çdo ditë. Por cilado zgjedhje është në rregull. Ajo që po përpiqem ta theksoj është se mjekra ime nuk ka asnjë arsye fetare.

Por disa njerëz do ta rritin mjekrën për arsye fetare. Kjo është teprim në fetari. Dhe arsyeja për këtë është se edhe nëse është e mirë—gjë që nuk mendoj se është—edhe nëse është gjë e mirë ta rritësh mjekrën, ndoshta bie në atë gamë të veprave të mira që është përtej 75%. Që do të thotë se disa prej jush ndoshta e mbani mend një video që e publikova me titull Sjellja e detyruar globale. Në atë video, thashë se për brezin tonë, e mira maksimale që mund ta bëjmë është 75%. Nuk mund të jemi 100% të mirë; mund të jemi vetëm 75% të mirë. Pra, çdo gjë përtej kësaj është thjesht e rreme; nuk është e mundur. Dhe edhe nëse mjekra apo hixhabi bie në atë gamë, është përtej kësaj, kështu që thjesht po shtiresh. Nuk je ti. Ka kaq shumë gjëra të tjera që mund t’i rregullosh para kësaj. Po sikur, para se ta veshësh hixhabin, të fillosh së pari me më pak shkëlqim në fustanin tënd? Shumë nga ato gra me hixhab do të kenë shumë shkëlqim. “Oh, e kam këtë dizajn, atë dizajn.” Po sikur ta ndalosh së pari shkëlqimin, e pastaj ta veshësh hixhabin? Por jo, e veshin hixhabin ndërsa e ruajnë ende gjithë shkëlqimin, gjithë gjërat e zbukuruara. Po, hiqe së pari shkëlqimin, e pastaj vishe hixhabin. Pra, ajo që mendoj është se, edhe nëse ka ndonjë të mirë, është përtej asaj që do të kishte kuptim për këdo sot. Pra, është teprim në fetari. Nuk është ajo që do ta kishin bërë; është thjesht që përfundojnë duke e bërë për arsye të ndryshme që nuk kanë asnjë lidhje me drejtësinë—arsye që kanë të bëjnë ose me IQ-në e tyre të ulët, ose me jetesën në një vend të varfër, mbikompensimin, ose egon, ose hiperfetarinë, gjë që nuk mendoj se është rasti për shumicën e tyre, sepse sëmundjet janë më të rralla se sa mendojmë gjithsesi. Pra, kjo është një arsye tjetër.

6. Lutja për sport dhe lojëra

Në rregull, më lejoni t’ju jap në fakt një shembull shumë të mirë të teprimit në fetari. Sa prej jush—ndoshta burrat më të rinj apo djemtë do ta dinë këtë—i kanë parë futbollistët (por do ta quaj versionin amerikan, lojtarët e sokerit) apo edhe basketbollistët? Mendoj se me futbollistët, shënojnë gol e pastaj bien në sexhde, ose nëse është i krishterë, mund ta bëjë në fakt kryqin para se ta fillojë lojën apo ta puthë kryqin para se të fillojë të luajë, apo të lutet para lojës. “O Zot, të lutem ndihmoje Arsenalin ta mposhtë Real Madridin,” apo diçka. “Të lutem ndihmoje Barcelonën ta mposhtë Arsenalin.” Dhe pse është kjo teprim në fetari? Sepse edhe pse duket se është gjë e mirë që personi po lutet, për çka po lutet? Për një lojë. Është lojë. Në fund të ditës, është lojë. Pse do t’i luteshe Zotit për një lojë? Është lojë. Së pari duhet ta kuptosh se është lojë. Pra, po sikur një person nga një ekip të lutet, dhe një person tjetër nga ekipi tjetër të lutet gjithashtu, dhe të dy janë të së njëjtës fe? Çka do të ndodhë? Cilës lutje do t’i përgjigjet Zoti? Nuk ka kuptim. Lutjet e vetme ku i lutesh Zotit të fitosh janë nëse besimtarët po luftojnë mosbesimtarët. Por këto janë thjesht dy ekipe; është lojë. A ka kuptim ta përfshish lutjen në lojë?

Meqë ra fjala, nuk pajtohem me disa institucione që përpiqen ta ndalojnë. Thonë: “Oh, sporti duhet t’i bashkojë njerëzit, nuk duhet të lutemi.” Lërini të luten, çfarëdo. Por po them se është qesharake. Është teprim në fetari. Po, mund ta bëjnë këtë, por është qesharake. Është teprim në fetari. Pse do të luteshe për një lojë? Është lojë. Në fund të ditës, duhet ta kuptosh se është lojë. Nuk i ndihmon besimtarët, nuk i ndihmon mosbesimtarët—është thjesht lojë. Që kur filluan njerëzit t’i marrin lojërat seriozisht? Në rregull, a ka ndryshuar jeta jonë nëse fitoi Barcelona apo Real Madridi? Nuk ka ndryshuar. Pra, është thjesht lojë. Dhe le të themi se Ronaldo do të shkojë në Arabinë Saudite të luajë, e pastaj atje, mendoj se pashë një të fundit, ai është si—oh, thotë Bismil-lah para se ta gjuajë penalltinë. “Oh, do ta gjuaj penalltinë. Bismil-lah.” Pse? Është lojë. Pse? Pra, ke frikë se penalltia do të shkojë keq. Po sikur të shkojë keq? Është lojë. A nuk po luajmë për të parë kush është më i mirë? Jo për ta përfshirë Zotin pak a shumë në këtë. Pra, po, kjo është thjesht teprim në fetari. Nuk ka asnjë lidhje me drejtësinë. Në fakt e dëmton fenë, sepse e bën fenë të duket më pak e rëndësishme. E tall fenë duke u lutur për një lojë. Është lojë.

7. Imponimi i ndalimeve shtesë ushqimore

Një shembull tjetër i teprimit në fetari janë ndalimet shtesë. Zoti, për shembull, e ndaloi mishin e derrit. Dhe ata do të përpiqen të jenë pak më shumë. “Oh, nuk ha sheqerna. Nuk ha perime. Kam dietë vetëm me mish. Jam vegjetarian.” Në rregull, disa prej tyre mund të kenë arsye mjekësore, por shumë prej tyre janë thjesht mendime tepër fetare që ndërhyjnë në jetën tënde. Përveç nëse mjeku të thotë: “Oh, nuk duhet të hash mish,” pse nuk do të haje mish? Ose përveç nëse mjeku të thotë: “Oh, duhet të hash vetëm mish,” pse nuk do të haje perime? E bën të vështirë, le të themi, për familjen tënde. Çka do të gatuajnë? Pra, po, ky është një shembull i teprimit në fetari, pak a shumë ato ndalime shtesë ushqimore. “Oh, do ta bëj këtë. Do ta bëj atë.” Është teprim në fetari nëse e bën për arsye fetare, nëse e bën duke menduar se do të të bëjë në njëfarë mënyre më të mirë, do të funksionosh më mirë, dhe do të të afrojë më shumë me Zotin. Jo, nuk do të të afrojë. Zoti i ka vendosur ligjet që janë në Kuran, dhe kaq. Nuk ke pse të shkosh përtej kësaj.

Përfundimi: Jini të vërtetë

Për ta përfunduar, zakonisht teprimi në fetari është kur njerëzit shkojnë pas gjërave më simbolike që në fakt nuk ndryshojnë shumë, por i shpërfillin bazat. Ndoshta e humbën lutjen një ditë, por tani do të përqendrohen vërtet në natën e Kadrit apo gjëra të tilla. Kjo është teprim në fetari. Nëse do Zoti, do të merrem me natën e Kadrit një ditë tjetër, ku do të shihni se përfundimi është se, po, ka kuptim të bësh diçka gjatë natës së Kadrit, por zakonisht kur ke një xhami, jo jashtë xhamisë. Prapë, ajo që po them është se ka këto shenja të teprimit në fetari, dhe të gjithë ne i kemi. Unë e bëra sot, por nuk janë të mira. Le të mos e mashtrojmë veten me teprimin në fetari dhe duke menduar se është drejtësi. Shumë prej tij nuk kanë asnjë lidhje me drejtësinë.

Dhe për ta përfunduar, mendoj se duhet të jemi të vërtetë. Ji i vërtetë. Afroamerikanët kanë një shprehje shumë të mirë: “be real”, ji i vërtetë. Pse nuk je i vërtetë? Le të jemi të vërtetë. Dhe kur je i vërtetë, nuk përpiqesh të jesh ai që nuk je. Dhe kjo të ndihmon ta parandalosh teprimin në fetari.

Sidoqoftë, nuk e di nëse duhet ta përfundoj apo të vazhdoj edhe pak. A ka dikush diçka për të thënë apo ndonjë lloj shembulli? Le të përpiqemi ta mbajmë të shkurtër megjithatë. Le të shohim nëse dikush po shkruan. Faisali po thotë: “Më pëlqen vërtet ky predikim.” Po, e supozoj, Faisal, që do të të pëlqente. Nuk mendoj se Faisali është person tepër fetar. Disa njerëz mund të përmirësohen me teprimin në fetari. Mund ta përmirësojnë pak. Por sërish, shumë prej tij janë përtej kontrollit të njerëzve, kështu që le të mos e gjykojmë. Ndodh. U ndodh të gjithëve.

Meqë ra fjala, disa nga gjërat në fakt kanë kuptim për të qenë praktikë, për të qenë praktikisht tepër fetarë. Për shembull, kur shkuam në Haxh, gratë duhej ta vishnin hixhabin, por kjo është thjesht për arsye praktike. Ashtu si kur shkon në kufi, duhet ta tregosh pasaportën. Thjesht ta bën më të lehtë t’i bësh gjërat e tjera të mira.

Trevori po thotë gjithashtu: “Po, predikim i shkëlqyer.” Faleminderit shumë.

Moneruzzamani po thotë: “Po dhikri, disa nga strofat si tri ajetet e fundit të Sures ‘Asr?” Nuk e di cilat strofa i ke parasysh, por para së gjithash, ky është një shembull i teprimit në fetari. Sura ‘Asr—nuk e di, është arabisht. A mund të ma thuash në anglisht, apo a mund të ma thuash numrin e Sures? Por pavarësisht kësaj, po, dhikri është i mirë, por le të mos përpiqemi ta paketojmë pak a shumë në: “Oh, e bëjmë gjatë natës së Kadrit, e bëjmë gjatë kësaj dite.” Përkujtimi i Zotit është i mirë në çdo kohë; megjithatë, nuk ke pse ta paketosh. Po flas për paketimin. Kur je tepër fetar, e paketon. I jep një paketim: “oh, do ta paketoj në arabisht,” apo “do ta paketoj në këto rrethana,” apo “do ta kombinoj me këtë natë apo atë ditë. Ndoshta të Premten është më mirë.” E di, përkujtimi i Zotit është gjithmonë i mirë. Kjo është mirë. Por sapo ta paketosh në disa forma të caktuara—”do ta bëj në arabisht, jo në anglisht, jo në gjuhën time; do ta bëj këtë”—sapo ta paketosh, bëhet teprim në fetari.

Faisali po thotë: “A do të thoje se hadithi është teprim në fetari apo thjesht mënyra e gabuar për të qenë fetar?” Janë të dyja, Faisal. Po, janë të dyja. Hadithi është shembull i mirë i teprimit në fetari, por është edhe shembull i fetarisë së rreme dhe edhe shembull i fetarisë së keqe. Pra, është të gjitha këto. Gjithashtu shembull i gjërave të mira që shkuan keq. E di, njerëz me qëllime të mira që çuan në përfundime të gabuara, por ndoshta ndonjëherë nuk ishin mjaftueshëm të zgjuar ndonjëherë. Pra, po, është shembull i shumë prej tyre.

Në rregull, pra Adam Fraser po thotë se emri i djalit të tij është Karim. Në rregull, është pak a shumë emër arab kuranor, por gruaja e tij është palestineze, kështu që ka pak më shumë kuptim. Unë vetë ndoshta nuk do ta rekomandoja, por është në rregull. Zoti ta mbrojttë djalin, Adam. Pra, gruaja e tij flet arabisht, kështu që ka pak kuptim ta emërtojë djalin e tij në arabisht. Është në rregull. Në rregull. Të gjithë po thonë urime, Adam. Urime, Adam, për djalin. Shpresoj të jetë i shëndetshëm dhe shpresoj të ketë një jetë të mirë, nëse do Zoti.

Në rregull, pra po, do ta përfundoj këtu sepse nuk dua të—ose ndoshta edhe vetëm disa minuta. Oh, të gjithë po thonë urime, Adam. Në rregull, pra do ta përfundoj këtu dhe ju, nëse doni të vazhdoni të flisni, jeni të lirë. Për ata që duhet ta bëjnë Lutjen e Kontaktit, bëjeni Lutjen e Kontaktit. Për të tjerët, paqja qoftë mbi ju.

 

Predikim i së Premtes nga: Alban Fejza, Drejtues i Xhematit Online