[search-in-place-form in_current_page="1"]

Si u shfaqën ka gjasa lutjet e Sunetit?

Përmbledhje:

Në këtë predikim të së Premtes, Alban Fejza e shpjegon si lutjet e ashtuquajtura të Sunetit ka shumë gjasa të jenë shfaqur nga ajo që e bëri Muhamedi si udhëheqës vendor në rrethana të caktuara, dhe pse ndjekja e vërtetë do të thotë ta zbatosh Kuranin siç e zbatoi ai, në vend që t’i imitosh veprimet e tij.

Transkripti i videos:

Lavdi Zotit! Nuk ka zot tjetër përveç Zotit. Në sqarimin për vendet e adhurimit, një nga çështjet më të nxehta aty ishte lutja në xhami ndërsa edhe të tjerët janë aty duke u lutur. Aty u arrit në përfundimin se nëse xhemati nuk i bën lëvizjet njëkohësisht, atëherë nuk u bashkohemi në lutje. Sqarimi nuk e përmend fjalën “Sunet”, por në fakt kjo është ajo që ndodh në praktikë kur i shikon njerëzit, në gjithë botën myslimane, lutja e Sunetit në xhami bëhet INDIVIDUALISHT, dhe lutja e ashtuquajtur e detyrueshme (Farz), që është si Lutja jonë e Kontaktit, bëhet bashkërisht njëkohësisht. Pra, bazuar në sqarimin për vendet e adhurimit, njerëzit mund ta marrin vendimin e drejtë, edhe nëse nuk e dinë çfarë është Suneti. Sqarimi thjesht e zgjidh atë çështje duke thënë se nëse nuk po përkulen dhe nuk po bien në sexhde bashkërisht njëkohësisht, mos u bashkoni me ta. Njerëzit e tjerë pothuajse gjithmonë merreshin me punët e tyre, dhe shumë prej tyre në fakt nuk e bëjnë as lutjen e Sunetit, edhe pse mund ta konsiderojnë veten sunitë. Por, le ta analizojmë pak “Sunetin”, jo nga perspektiva fetare, por nga perspektiva historike. Pra, ajo që e kanë myslimanët sunitë është ajo që e quajnë lutja e Sunetit e vërtetuar. Ajo që nënkuptojnë me këtë është se kanë një marrëveshje të përbashkët midis të gjitha grupeve sunite për atë se çfarë është, ndërsa lutjet e Sunetit të pavërtetuara janë ato ku çdo grup e ka një version të ndryshëm, dhe grupi tjetër nuk pajtohet me të. Qoftë Sunet i vërtetuar apo Sunet i pavërtetuar, nuk e quajnë Salat, apo Lutje Kontakti. Thjesht e quajnë lutje Suneti. Gjithsesi, le të përqendrohemi vetëm te e ashtuquajtura “lutje Suneti e vërtetuar” e tyre, dhe ta analizojmë nga perspektiva historike, jo nga perspektiva fetare. E ashtuquajtura “lutje e Sunetit” ka shumë gjasa të jetë një mbetje njerëzore që i kishte arsyet e saj në të kaluarën por tani është më shumë e dëmshme sesa e dobishme. Nuk është Lutje Kontakti që Zoti e urdhëroi Muhamedin ta bënte. Dhe në fakt, madje edhe në Hadithin e tyre që gjoja u tregon si Gabrieli e mësoi Muhamedin ta bënte Lutjen e Kontaktit, në atë Hadith Suneti nuk përmendet fare, dhe nuk ka asnjë përmendje fare në Hadithe të Muhamedit duke i mësuar njerëzit si ta bënin lutjen e Sunetit. Ai nuk ua mësoi kurrë këtë, madje as sipas burimeve të tyre. Por atëherë si u shfaq? Epo, sipas Haditheve, e panë Muhamedin duke e bërë, dhe e imituan, edhe pse Muhamedi nuk u tha kurrë ta bënin. Pra, pyetja është nëse Muhamedi e bëri, (dhe nuk po arrijmë domosdoshmërisht në përfundimin se e bëri), por nëse e bëri, e megjithatë nuk u tha atyre ta bënin, duhet të ketë pasur arsye të tjera jofetare. Për shembull, kur shumë njerëz iu bashkuan xhamisë në Medinë dhe ajo u mbipopullua me njerëz, Muhamedi, duke qenë njeri shumë i zgjuar, e vuri re se pavarësisht nëse njerëzit ngrihen të shkojnë në shtëpi apo nëse disa prej tyre presin në radhë në xhami për pak kohë, u duhet po aq kohë për të dalë jashtë xhamisë. Zakonisht, njerëzve u duhen rreth pesë minuta për të dalë jashtë xhamisë kur xhamia është plot, pasi ka bllokime në radhë te dera ku njerëzit duhet t’i gjejnë sandalet apo këpucët e tyre dhe t’i mbathin, dhe kjo i pengon të tjerët të dalin, edhe nëse janë gati. Pra, Muhamedi, duke qenë gjeni, vendosi në vend të kësaj ta përdorte kohën për ta adhuruar Zotin për merita shtesë, duke e ditur se nuk mund të largohet, edhe nëse do, duke e ditur shumë mirë se shumë njerëz do ta shihnin dhe do ta bënin të njëjtën gjë. Kjo do ta menaxhonte turmën në një mënyrë të tillë ku njerëzit do të prisnin brenda xhamisë në vend që të prisnin pikërisht jashtë derës së xhamisë. Nëse njerëzit do të prisnin pikërisht jashtë derës së xhamisë, do të ishte më pak e rehatshme për ta, sepse natën, do të ishte errësirë, dhe veçanërisht nuk do të ishin në gjendje t’i gjenin sandalet e tyre për shkak të turmës, dhe errësirës. Dhe gjatë ditës, duke pritur jashtë, do të ishte jashtëzakonisht nxehtë gjatë mesditës në Arabi. Pra, Muhamedi zgjodhi ta përdorte atë kohë shtesë të papërdorur për qëllime të dobishme, për ta adhuruar Zotin, dhe për ta menaxhuar turmën në të njëjtën kohë. Kjo është arsyeja pse i ashtuquajturi “Sunet” bëhej vetëm në kohë të errëta apo shumë të nxehta. Nuk ka Sunet të vërtetuar për kohën e Pasdites, kur nuk është as errësirë, as tepër nxehtë. Sigurisht, brenda xhamisë kishte qirinj gjatë natës, dhe ishte më freskët gjatë ditës krahasuar me jashtë. Por jashtë, do të ishte errësirë e plotë natën dhe pa ndriçim rrugor, dhe do të ishte nxehtë në mes të ditës. Dhe kjo ide përputhet me lutjet e ashtuquajtura “të Sunetit të vërtetuar”. Ato përbëhen nga 2 Rekate para lutjes së Agimit, sepse para lutjes së agimit, do të ishte më errësirë jashtë, dhe pas lutjes së Agimit, do të ishte më ndriçim, dhe nuk kishte nevojë ta menaxhonin turmën pas lutjes së Agimit. Në Mesditë kur ishte tepër nxehtë për të pritur jashtë xhamisë, ai do të bënte 4 Rekate para lutjes së Mesditës, dhe 2 Rekate pas Lutjes së Kontaktit të Mesditës. Siç mund ta shihni, ishte tepër nxehtë para dhe pas lutjes së Mesditës, kështu që kishte kuptim që Muhamedi ta zbatonte këtë sistem të menaxhimit të turmës kur njerëzit vijnë në xhami dhe gjithashtu kur largohen në Mesditë. Sigurisht, lutja e Pasdites nuk ka asnjë Rekat Suneti të vërtetuar. Kjo ndodh sepse, siç thamë, gjatë pasdites do të freskohej pak, dhe gjithashtu nuk do të ishte errësirë. Do të ishte një kohë e bukur që njerëzit të prisnin jashtë në vend të brendisë së xhamisë. Mund të bisedonin jashtë xhamisë ndërsa prisnin në radhë, e kështu me radhë, dhe moti do të ishte i mirë për të qëndruar përreth. Për Lutjen e Mbrëmjes, do të ishte mjaft ndriçim nga fillimi i Lutjes së Mbrëmjes, kështu që ishte në rregull që njerëzit të prisnin pak jashtë xhamisë për të hyrë, por kur largoheshin, do të ishte shumë më errësirë. Pra, Suneti i Vërtetuar i Mbrëmjes bëhej nga Muhamedi pas Lutjes së Kontaktit të Mbrëmjes. Ju lutem mbani parasysh se mbrëmjet janë më të shkurtra në Arabi, sepse dielli perëndon në një kënd më të drejtpërdrejtë, dhe njerëzit gjithashtu e recitonin Kuranin për ta mësuar përmendësh në xhami në atë kohë, dhe kjo do të thotë se ata pothuajse hynin në xhami menjëherë pas perëndimit të diellit dhe largoheshin ndoshta rreth gjysmë ore më vonë, kur ishte shumë më errësirë. Për Lutjen e Natës, shumë njerëz në fakt qëndronin në xhami që nga Koha e Perëndimit, pasi do të ishte shumë afër në kohë me Lutjen e Perëndimit në Arabi, e pastaj nuk kishte nevojë të futej një Lutje Suneti para Lutjes së Natës, edhe pse disa shkolla mendimi e kanë një Lutje Suneti para Lutjes së Natës, gjë që mund të tregojë se Muhamedi ndonjëherë e bënte dhe ndonjëherë nuk e bënte, varësisht sa njerëz qëndronin në xhami, dhe pas lutjes së natës, kur ishte patjetër errësirë, të gjitha “shkollat” e dijetarëve tradicionalë pajtohen se Muhamedi e bënte një Lutje Suneti pas Lutjes së Kontaktit të Natës. Pra, siç mund ta shihni të gjitha lutjet e Sunetit përputhen me idenë se Muhamedi thjesht po përpiqej ta përdorte kohën e tij me efikasitet, dhe të mos e humbte kohën e tij, dhe kohën e njerëzve duke pritur në radhë, por përkundrazi ta përdorte atë kohë për ta adhuruar Zotin, dhe meqë kjo lutje ishte vullnetare, jo të gjithë njerëzit do ta bënin, që do të thotë se disa prej tyre largoheshin dhe disa prisnin, e kështu me radhë, gradualisht, derisa i gjithë grupi largohej nga xhamia apo hynte në xhami. Megjithatë, Muhamedi nuk u tha kurrë njerëzve t’i bënin Lutjet e Sunetit. Ai thjesht i bëri vetë, nëse i bëri, dhe shumica e tyre e kopjuan. Megjithatë, ai u tha atyre të mos i shkruanin, sepse e dinte se rrethanat mund të mos ishin të njëjta në kohë dhe vende të tjera. Por shekuj më vonë përfundimisht i shkruan, pa lejen e tij. Dhe në fillim qëllimi i atyre librave të shkruar ishte të përdoreshin si libra historie, jo si libra fetarë, e pastaj shpejt sa herë që njerëzit kishin debate fetare me njëri-tjetrin, fillonin t’i përdornin librat e historisë për t’i vërtetuar argumentet e tyre, dhe kështu në fakt i kthyen librat e historisë në libra fetarë, dhe kështu ka shumë gjasa që bota përfundoi me të ashtuquajturat “Lutje të Sunetit”. Pra, Lutjet e Sunetit kanë shumë gjasa të ishin zgjidhja njerëzore e Muhamedit për menaxhimin e turmës. Ai po vepronte si kryetar komune në atë rrethanë, jo si i dërguar i Zotit. Ai ishte i dërguar i Zotit vetëm kur e përcolli Kuranin. Megjithatë, pavarësisht sa e mirë ishte zgjidhja e tij si kryetar komune për atë kohë, zgjidhja e tij ishte prapë zgjidhje njerëzore, dhe përfundimisht nuk do të vlente për rrethana të tjera. Ajo që Muhamedi nuk mund ta parashikonte është se do të vijë një kohë kur zgjidhja e tij e menaxhimit të turmës nuk do të jetë absolutisht e nevojshme, dhe ja pse. Sot, është jashtëzakonisht e pamundshme të gjesh një xhami ku është errësirë e plotë përreth saj jashtë. Të gjitha xhamitë e mbushura me njerëz janë brenda qyteteve, ku ka ndriçim rrugor jashtë, dhe ka drita të xhamisë jashtë. Tani kemi energji elektrike. Gjithashtu, shumica e xhamive nuk janë në Arabi, kështu që nuk ka arsye të përpiqemi ta shmangim nxehtësinë e mesditës. Në fakt, në shumicën e rasteve anembanë botës është më e shëndetshme të presësh pak më shumë jashtë sesa brenda, nëse duhet të presësh, pasi kemi nevojë për pak rrezitje këto ditë, vitaminë D, dhe shumë xhami zakonisht janë të ftohta brenda. Pra, nuk po vuajmë as nga errësira, as nga nxehtësia e diellit, në shumicën e rasteve, dhe zgjidhjet e Muhamedit për menaxhimin e turmës nuk janë të nevojshme. Nëse ndodhën, ishin të destinuara vetëm për ato rrethana të caktuara. Por Kurani vlen për të gjitha rrethanat. Kurani ishte i destinuar për të gjitha kohërat, ndërsa zgjidhjet e menjëhershme të Muhamedit si kryetar komune ishin të destinuara vetëm për kohën e saktë dhe vendin e saktë. Në fakt, mënyra si njerëzit po i zbatojnë ato zgjidhje njerëzore tani po bën më shumë dëm sesa dobi. Për shembull, e humbin kohën e tyre duke bërë një lutje në arabisht kur nuk kuptojnë asgjë, e pastaj mbeten injorantë, e pastaj do ta humbin kohën e udhëheqësve fetarë më vonë duke u bërë pyetje për atë që thotë Kurani për çështje të caktuara. Do të kishte qenë më efikase për ta ta lexonin Kuranin në gjuhën e tyre gjatë asaj kohe, dhe në këtë mënyrë ta kursenin kohën e udhëheqësve të tyre fetarë, dhe të gjithë do të ishin më mirë. Kjo zgjidhje nuk ishte e mundur gjatë kohës së Muhamedit pasi shumica e njerëzve nuk e kishin një kopje të Kuranit. Por në ditët e sotme, të gjithë e kemi një kopje të Kuranit në telefonat tanë të mençur, të cilët i mbajmë vazhdimisht me vete. Pra, meqë njerëzit nuk iu bindën Muhamedit kur ai u tha të mos shkruanin prej tij asgjë përveç Kuranit, rrethanat ndryshuan në një mënyrë të tillë që ato gjëra që i shkruan për të, edhe nëse ishin të vërteta, meqë i shkruan pa lejen e tij, rezultojnë të jenë më të dëmshme sesa të dobishme sot. Suneti nuk po ndihmon fare me menaxhimin efektiv të turmës sot, ndërsa në të njëjtën kohë vetëm po i mban njerëzit më injorantë, pasi po e humbin kohën e çmuar, të cilën mund ta përdornin për ta kuptuar si duhet fjalën e Zotit.

Në fakt, madje edhe librat e tyre të hadithit ku i bazojnë të ashtuquajturat “lutje vullnetare shtesë” na tregojnë si Muhamedi kishte frikë se njerëzit mund ta keqpërdornin zgjidhjen e tij.

Në Hadithin Sahih Muslim, Libri 4, Numri 1666, thuhet:

“Aishja tregoi se i Dërguari i Zotit u lut një natë në xhami dhe njerëzit gjithashtu u lutën bashkë me të. Pastaj ai u lut natën pasuese dhe kishte shumë persona aty. Pastaj natën e tretë apo të katërt shumë njerëz u mblodhën aty për lutjen pas lutjes së detyrueshme, por i Dërguari i Zotit nuk doli ta bënte. Kur u bë mëngjes ai tha: E pashë çfarë po bënit, por pushova së dali sepse kisha frikë se kjo lutje mund të bëhej e detyrueshme për ju…”

Pra, siç mund ta shihni madje edhe Muhamedi kishte frikë se mund ta kthenin në ritual fetar, kur ai në fakt thjesht po e bënte si zgjidhje për menaxhimin e kohës, dhe si gjë personale, në një botë pa ora, pa ndriçim të duhur, dhe në rrethanat e shkretëtirës së nxehtë në mesditë, dhe kur njerëzit nuk i kishin kopjet e Kuranit me vete. Por asnjë nga këto rrethana nuk është e vërtetë për ne sot. Të gjithë i kemi orët në telefonat tanë të mençur, dhe e dimë saktësisht kur do të bëhet lutja, dhe mund të përgatitemi madje paraprakisht dhe të shkojmë aty në një turmë më graduale. Gjatë kohës së Muhamedit, e kuptonin se kishte ardhur koha e lutjes kur bëhej thirrja për lutje, e pastaj të gjithë njëkohësisht shkonin në Xhami, dhe nëse nuk kishte një sistem të tërthortë të menaxhimit të turmës, do të ishte joefikase. Në ditët e sotme, kemi ora, dhe disa njerëz do të jenë tashmë aty 5 minuta më herët e kështu me radhë, sepse kanë orë dhe e dinë paraprakisht saktësisht kur do të bëhet thirrja për lutje, dhe në fakt do të preferonin të prisnin në radhë jashtë për ta bërë një telefonatë urgjente për çfarëdo që e lanë të papërfunduar në punë apo diçka të tillë.

Gjithsesi, kjo është vetëm një analizë historike e kësaj çështjeje. Kjo nuk është qasje fetare. Qasja fetare është kjo. Nuk është në Kuran, nuk kemi pse ta ndjekim. Thjesht. Por, të ashtuquajturit “libra të Hadithit” mund të përdoren si libra historie, jo si libra fetarë. Në kundërshtim me atë që mund të mendojnë disa njerëz, Rashad Khalifa i përdori librat e Hadithit, por vetëm për qëllime historike. Për shembull, në Shtojcën 25, Rashadi thotë: “Ndërsa Hadithi është i ndaluar si burim i mësimeve fetare, mund të jetë një burim i dobishëm historie. Mund të nxjerrim shumë informacion për ngjarjet historike dhe zakonet e traditat vendore gjatë shekujve të hershëm të Islamit.”

Pra, në këtë predikim, e analizuam nga perspektiva historike si ka shumë gjasa të jetë shfaqur Lutja e Sunetit, dhe pse është e padobishme sot, sepse ato rrethana nuk vlejnë sot. Megjithatë, meqë historia është një nga shkencat më pak të sakta, nuk duhet ta përdorim kurrë për të arritur në përfundime fetare, sepse burimet historike janë gjithmonë të dyshimta, dhe edhe nëse ndodh të jenë të vërteta, rrethanat janë gjithmonë të paktën pak të ndryshme nga sot. Por gjithsesi, burimet historike janë gjithmonë të dyshimta, kështu që pse duhet t’i ndjekim burimet e dyshimta, kur e kemi burimin e vërtetuar të vërtetë, Kuranin? Dhe në fakt, imitimi i Muhamedit nuk është e njëjta gjë me ndjekjen e Muhamedit. Imitimi do të thotë ta bësh atë që bëri ai, edhe nëse nuk vlen në rrethanat tona, ndërsa ndjekja e Muhamedit do të thotë t’i përdorësh urdhrat kuranorë në të gjitha rastet ku ai i përdori urdhrat kuranorë, dhe ta përdorësh arsyen tënde në të gjitha rastet ku ai e përdori arsyen e tij. Kjo është ndjekja e vërtetë. Imitimi nuk është ndjekje.

 

Predikim i së Premtes nga: Alban Fejza, Drejtues i Xhematit Online