Përmbledhje:
Në këtë predikim të së Premtes, të mbajtur pas Ramazanit, Alban Fejza propozon një mënyrë alternative të trajtimit të Hadithit duke pyetur pse lindi një praktikë, duke përdorur Natën e Kadrit dhe Zeqatin e Fitrit si shembuj rregullash që kishin kuptim në kohën e tyre, dhe shpjegon si t’u bashkoheni nënshtruesve.
Transkripti i videos:
Hyrja e predikimit
Lavdi Zotit. Nuk ka zot tjetër përveç Zotit.
Shpresoj se Ramazani shkoi mirë për të gjithë ne. Është një muaj kur shumica e njerëzve hanë më pak. Disa njerëz hanë tepër pasi ta prishin agjërimin, por shumica e njerëzve hanë më pak. Më pak ushqim për trupin por më shumë ushqim për shpirtin. Pra, është një paketë e bukur veprash të mira që i përmbushëm gjatë muajit që sapo kaloi, muajit të Ramazanit.
Qasja standarde: Shikimi i të gjitha strofave që përmendin Hadithin
Më lejoni të kaloj në fakt te tema për të cilën dua të flas sot: Dua të flas për një qasje alternative ndaj trajtimit të Hadithit. Siç e dimë, qasja standarde që e përdorim për ta trajtuar Hadithin është se thjesht i shikojmë të gjitha strofat që flasin për Hadithin, dhe kjo qasje jepet në Predikimin e së Premtes që e titullova: “Çka thotë vërtet Kurani për Hadithin?” Pra, nëse e gjeni atë video, do të shihni se Kurani në fakt nuk na thotë ta ndjekim Hadithin. Në fakt flet kundër Hadithit, përveç rasteve kur mund të përdoret si burim historik, por jo për qëllime fetare. Mund të jetë i dobishëm për historianët, për studiuesit e historisë, për njerëz që ndoshta duan të studiojnë histori krahasuese apo gjëra të tilla: Mund të jetë i dobishëm. Por për qëllime fetare, për fenë tonë, për ne dhe pak a shumë për të gjithë njerëzit, Hadithi nuk është fare i dobishëm. Në fakt është kundër Kuranit dhe në shumicën e rasteve e dëmton jetën tonë.
Pra, si përfundim, qasja jonë standarde është se nuk e ndjekim Hadithin për qëllime fetare. Nuk i bindemi Hadithit për qëllime fetare. Nuk besojmë se Hadithi duhet të përdoret për qëllime fetare.
Qasja alternative: Parimi i pyetjes “Pse”
Ka një qasje tjetër alternative që dua ta prezantoj, sidomos sepse ka kaq shumë debate të nxehta që nuk çojnë askund. Ka kaq shumë debate online: « Hadith apo jo Hadith? A duhet ta ndjekim Kuranin dhe Hadithin?… ». Debatet janë kaq të nxehta ndonjëherë. Nuk janë as konstruktive. Njerëzit përpiqen të flasin njëri mbi tjetrin dhe gjëra të tilla. Pra, shumë herë nuk janë as konstruktive. Pra, një qasje alternative do të ishte, dhe nuk është qasja e vetme, por një qasje alternative do të ishte thjesht të mos merremi me të, të mos përpiqemi t’i përgjigjemi pyetjes. Në vend që të themi: “Oh, a duhet ta ndjekim Hadithin apo nuk duhet ta ndjekim Hadithin?”, e përdorim një strofë tjetër në Kuran që na lejon të përdorim një qasje tjetër ndaj Hadithit dhe të arrijmë në të njëjtat përfundime. Dhe strofa në të cilën dua të përqendrohem sot është:
[21:23] : “Ai nuk mund të pyetet për veprat e Tij, por ata do të pyeten.”
Strofa thotë se Zoti nuk duhet të pyetet kurrë për asgjë që bën, ndërsa të gjithë të tjerët pyeten. Pra, në thelb, përfundimi është: Nëse Zoti thotë diçka, nuk duhet pyetur pse e bëri. Nuk duhet pyetur pse. Por nëse të tjerët thonë apo bëjnë diçka, mund të pyeten pse. Ky është një parim. Nëse e thotë Zoti, nuk pyet pse. Nëse e thotë dikush tjetër, pyet pse. Nëse dikush tjetër përveç Zotit thotë diçka, atëherë të lejohet të pyesësh pse. Dhe ka arsye të thella për këtë.
Le të themi se Zoti na thotë të mos hamë mish derri; në të vërtetë nuk është e dobishme të pyesësh pse gjithsesi, sepse ka miliarda arsye pse nuk duhet të hash mish derri, por të gjitha janë të vogla. Vetëm kur i kombinon të gjitha bashkë mund të arrijmë në përfundimin se nuk duhet të hamë mish derri. Pra, ta pyesësh Zotin: “Pse nuk duhet të hamë mish derri?” në të vërtetë nuk ka kuptim:
- Mund të them: “Oh, ndoshta ka parazitë.”
- Dhe dikush mund të thotë: « Oh, kjo nuk është arsye mjaftueshëm e mirë. Ndoshta edhe lopët ndonjëherë kanë parazitë. Ndoshta jo aq shumë, por kanë »
- Pra, nëse them: “Oh, është mirë për ekonominë,”
- dikush mund të thotë: “Oh po, por ka gjëra të tjera që nuk janë aq të mira për ekonominë, prapë i bëjmë.”
- Nëse them: “Oh, mishi i derrit ka shumë yndyrë, kështu që do të shëndoshesh.”
- Dikush mund të thotë: « Oh, por edhe gjëra të tjera kanë shumë yndyrë. Ka ushqime të tjera me shumë yndyrë si gjalpi. A nuk duhet ta hamë as gjalpin? »
Pra, siç mund ta shihni, nëse përpiqem t’i përgjigjem pyetjes pse nuk duhet të hamë mish derri, asnjë nga argumentet që mund t’i jap nuk mjafton.
Ka miliarda argumente, sepse Zoti mund të mendojë për të gjitha në të njëjtën kohë, dhe vetëm kur i kombinon të gjitha bashkë mund të arrish në përfundimin se nuk duhet të hamë mish derri. Ka kaq shumë arsye të tjera. As nuk dua të shkoj atje, sepse nuk duhet ta pyesim Zotin pse. Zoti thotë mos hani mish derri. Nëse pyesim pse, përgjigjja më e mirë është sepse kështu thotë Zoti. Nëse Zoti thotë mos hani mish derri, atëherë mos hani mish derri. Pra, kjo është përgjigjja. Përgjigjja është gjithmonë: « Kështu tha Zoti ». Dhe ka arsye të pafundme për këtë. Pra, kur merremi me atë që tha Zoti, pyetja pse në të vërtetë nuk është fare e dobishme. Plus, e vë në pikëpyetje autoritetin e Zotit. Nuk e pyet dikë që është autoritet më i lartë: “Pse e bën këtë? Pse e the atë?” Zoti duhet të na e bëjë këtë pyetje ne. Ne nuk duhet t’ia bëjmë Zotit këtë pyetje.
Pra, në thelb, kur Zoti thotë diçka apo bën diçka, nuk pyesim pse. Por kur njerëzit bëjnë apo thonë diçka, pyesim pse. Mund të pyesim pse, sidomos nëse nuk ka kuptim, duhet të pyesim pse. Kjo është ideja bazë dhe mund ta përdorim këtë për Hadithin, edhe nëse nuk vendosim fare për Hadithin. Le të themi se nuk duam të hyjmë në ato debate, sepse ndonjëherë janë debate shumë të nxehta. Debatet e nxehta ndonjëherë nuk ndihmojnë. Një mënyrë tjetër për të mos pasur debate të nxehta është ta përdorim këtë parim në Kuran që thotë se Zoti nuk duhet pyetur kurrë pse, ndërsa të tjerët mund të pyeten pse, apo të gjithë të tjerët do të pyeten pse. E përdorim këtë parim dhe themi se sa herë që dikush sjell diçka nga Kurani, nuk pyesim pse, por sa herë që dikush sjell diçka nga Hadithi, pyesim pse. Dhe kjo pak a shumë e mbyll bisedën, sepse pothuajse të gjithë udhëheqësit fetarë nuk mund t’ju thonë pse.
Shembulli 1: Nata e Kadrit (Lejletul-Kadr)
Për shembull:
- Sipas një Hadithi, nata e Kadrit është në natën e 27-të të Ramazanit.
- Sipas një Hadithi tjetër, nata e Kadrit është në të 25-tën.
- Sipas një Hadithi tjetër, nata e Kadrit është në të 19-tën.
- Sipas një Hadithi tjetër, nata e Kadrit është në të 21-tën.
- Sipas një Hadithi tjetër, nata e Kadrit është në të 23-tën.
- Sipas një Hadithi tjetër, nata e Kadrit është në 10 netët e fundit të Ramazanit.
- Sipas një Hadithi tjetër, nata e Kadrit është në netët tek të 10 netëve të fundit të Ramazanit.
- Një Hadith tjetër thotë se profeti e dinte kur ishte nata e Kadrit, por e harroi: Dikush i bëri një pyetje ndërsa po mendonte për të; dikush e ndërpreu dhe e harroi.
- Një Hadith tjetër thotë se nata e Kadrit ndryshon vazhdimisht.
- Një Hadith tjetër thotë se nuk mund ta dimë kur.
Pra, të gjithë këta Hadithe thonë gjëra të ndryshme. Nëse i pyet dijetarët: “Oh, si ka kaq shumë kontradiktë për këtë?” Ndoshta do t’ju thonë diçka si: “Oh, e dini, disa Hadithe janë autentikë, e dini, të verifikuar, të tjerët nuk janë autentikë.” Por nëse i pyet konkretisht për këta 10 Hadithe që i përmendëm, të cilët kanë përgjigje të ndryshme për të njëjtën temë, nëse i pyet: “A janë këta në fakt autentikët (atë që e quajnë Sahih), të verifikuarit?” I konsiderojnë të gjithë autentikë apo të verifikuar, sipas tyre. Atëherë si ju japin përgjigje të ndryshme?
Dhe mënyra për ta trajtuar këtë është t’i pyesësh pse. Gjithë çka duhet të bësh është të pyesësh pse, dhe nuk mund të të japin përgjigje. Të lejohet të pyesësh pse, sepse njerëzit lejohen ta pyesin një qenie njerëzore pse, sepse Hadithi, në fund të ditës, u tha nga një njeri. Thonë se është fjala e profetit, kështu që mund të pyesim pse, por nuk mund ta pyesim Zotin pse. Pra, gjithë çka duhet të bëjmë është të pyesim pse:
Nëse thonë se nata e Kadrit sipas Hadithit është në të 27-tën, pse? Pse duhet të jetë në të 27-tën? A mund të më japësh një arsye logjike pse? Pse jo në të 28-tën? Çka ka kaq të veçantë 27? Pse jo 29? Nëse Hadithi thotë se është në netët tek të Ramazanit, pse? Pse duhet të ndryshojë? Pse ndryshon? Pse nuk mbetet gjithmonë e njëjtë? Pse? Thjesht pyet pse. Dhe në njëfarë mënyre e mbyll bisedën. Nuk mund të të japin përgjigje. Nëse të japin përgjigje, atëherë është logjike, atëherë ka kuptim. Por gjithë çka duhet të bësh është të pyesësh pse.
Dhe sinqerisht, është kaq interesante si nuk pyesin pse. Miliona sunitëve u thuhet Hadithi se Nata e Kadrit është në të 27-tën; nuk pyesin kurrë pse. Nuk e kanë guximin të pyesin pse: “Pse është në të 27-tën?” dhe nuk mund të të japin përgjigje. Dhe dikush mund të na thotë: “Oh, por as ju nuk i dini disa nga përgjigjet.” Prit pak. Më lejoni t’ju jap një shembull: themi se Ramazani ndonjëherë ka 29 ditë, ndonjëherë 30 ditë. Nëse më pyet pse, mund të të them. Kushdo mund të të thotë, sepse është e saktë. Pse Ramazani ndonjëherë ka 29 ditë e ndonjëherë 30 ditë? Pse është ai numër specifik ditësh? Sepse kaq kohë i duhet hënës të shkojë rreth tokës. Është nga një hënë e re deri në një hënë të re. E jap përkufizimin e hënës së re në një video tjetër (Kalendari i Ramazanit). Dhe hënës i duhen rreth 29,5 ditë ta bëjë atë rrotullim, të shkojë rreth tokës. Hënës i duhen 29,5 ditë, dhe ndonjëherë ndodh të jetë në anën që është më afër 29, ndonjëherë ndodh të jetë më afër 30. Por është rreth 29,5. Pra, varësisht se ku e presim, varësisht kur ndodh dita, do të anojë ose nga 30 ose nga 29. Pra, kjo është arsyeja. Mund t’i përgjigjemi. Por nëse i pyet: “Pse është në të 27-tën? Pse është nata e Kadrit në të 27-tën?” Nuk mund të të thonë pse, sepse nuk e dinë. Dhe prapë e ndjekin pavarësisht se nuk e dinë.
Në videon ku flas për natën e Kadrit (Kur është Nata e Kadrit?), u tregoj njerëzve pse nata e Kadrit është në atë datë specifike. Ndodh të jetë shumicën e kohës në të 27-tën, por nuk ka asgjë të veçantë në numrin 27, apo numrin 25, apo numrin 23 për këtë çështje, as edhe numrin 19. Nuk ka asgjë të veçantë në këtë. Por ata nuk pyesin pse. Pra, nëse thjesht i pyesim: “Pse është kjo gjë specifike në Hadith?” nuk mund të të thonë pse në të 27-tën. Pra, gjithë çka duhet të bësh është të pyesësh pse. Sa herë që sjellin një Hadith, gjithë çka duhet të bësh është të pyesësh pse. Nëse të thonë: “Oh, supozohet të pështysh kur të tundon djalli apo çfarëdo.” Pse? Nëse nuk mund të të thonë pse, atëherë nuk është mjaftueshëm e mirë. Duhet të jetë logjike. Çdo gjë që sjellin njerëzit duhet të jetë logjike. Por nëse e thotë Zoti, edhe nëse nuk është logjike duhet ta ndjekim, sepse Zoti ka miliarda arsye. Zoti mund të mendojë për të gjitha gjërat njëherësh. Njerëzit nuk mund të mendojnë për gjithçka njëherësh. Pra, nëse ka ndonjë të vërtetë në të, duhet të jenë në gjendje ta shpjegojnë.
Gjithë çka duhet të bëjmë është të pyesim pse. Ky është një shembull: Nata e Kadrit. Nëse thjesht i pyesim pse, nuk mund ta shpjegojnë. Prandaj, nuk kemi pse ta ndjekim; mund të thuash: “Oh, do ta kisha ndjekur atë Hadith, por nuk më the pse. Më fal, the në të 27-tën. Pse? Oh, nuk e di? Oh, atëherë nuk e ndjek. Faleminderit për sugjerimin.”
Le të pendohemi.
Shembulli 2: Zeqati i Fitrit dhe kontekstet shoqërore që ndryshojnë
Lavdi Zotit. Nuk ka zot tjetër përveç Zotit.
Le ta marrim një shembull tjetër ku thjesht pyesim pse kur dikush sjell një Hadith, dhe kjo në njëfarë mënyre e zgjidh çështjen. Më lejoni ta përsëris sërish: Nuk duhet të pyesim pse kur dikush sjell diçka nga Kurani. Nuk duhet të themi pse. Nuk e pyesim Zotin pse. Por kur dikush sjell Hadith, që është thënie njerëzore, atëherë pyesim pse. Gjithë çka duhet të bëjmë është të pyesim pse.
Pra, miliona sunitë dhe shiitë besojnë në diçka që quhet Zeqati i Fitrit. Në thelb, ideja e kësaj është se gjatë Ramazanit, sipas tyre, supozohet të japësh rreth 3 kilogramë miell, grurë, apo ndoshta hurma. Pra, rreth 3 kilogramë grurë supozohet t’ua japësh të varfërve. Kjo është ajo që e quajnë Zeqati i Fitrit, dhe duhet të bëhet para fundit të Ramazanit që Ramazani yt të pranohet. Kjo është ajo në të cilën besojnë. Dhe gjithë çka duhet të bësh për ta trajtuar këtë është t’i pyesësh pse. Pse? Pse duhet t’i jap 3 kilogramë miell gjatë Ramazanit? Dhe askush nuk mund të të japë arsye. Të gjithë dijetarët patën 14 shekuj për të menduar për këtë dhe nuk mund të të thonë pse. Gjithë çka duhet t’i pyesësh është pse: “Pse duhet t’i jap tre kilogramë?” Do të të thonë: “Oh, kështu thotë Muhamedi.” Por kjo nuk është mjaftueshëm mirë, sepse mund t’i pyesim qeniet njerëzore pse. Do ta pyetja edhe Muhamedin pse: « Pse 3 kilogramë? Pse gjatë Ramazanit? Pse grurë? Pse hurma? Pse jo oriz? » Pra, gjithë çka duhet të bësh është t’i pyesësh pse, dhe do të shohësh se nëse nuk të japin përgjigje, nuk ke pse ta ndjekësh; nuk ke pse nëse nuk të japin përgjigje logjike.
Pra, sa i përket Zeqatit të Fitrit, fatkeqësisht, unë mund të jap një përgjigje dhe të tregoj se nuk vlen më. Më lejoni thjesht t’ju tregoj idenë pas asaj që e quajnë Zeqati i Fitrit, që është Zeqati gjatë Ramazanit, e pastaj më lejoni ta rrëzoj, t’ju tregoj pse ajo ide nuk vlen më. Mendoj se ndoshta kishte një arsye, përndryshe nuk mendoj se do të kishte mbetur kështu në histori, por nuk mund të na e shpjegojnë arsyen tani, kështu që nuk kemi pse ta ndjekim. Më lejoni në fakt t’i ndihmoj. Shikoni, po e ndihmoj anën e tyre. Më lejoni t’i ndihmoj të japin një arsye, sepse asnjë nga të ashtuquajturit dijetarë myslimanë, sunitët dhe shiitët, nuk mund të japë arsye pse Zeqati i Fitrit duhet të bëhet kështu apo pse duhet të ekzistojë. Pra, më lejoni t’i ndihmoj së pari që pastaj ta shkatërroj. Më lejoni t’i ndihmoj me argumentet e tyre:
Ideja e Zeqatit të Fitrit është se në të kaluarën, gjatë kohës së Muhamedit, ndryshe nga sot, njerëzit e ruanin ushqimin. Nuk shkonin në dyqane për të blerë gjëra. Kishin treg, por e blinin materialin, ushqimin, për gjithë vitin. Pra, në thelb, e blinin ushqimin kur korrej. Nëse të duhej miell apo diçka, e blije kur korrej nga kushdo që e shiste, nëse nuk e korrje vetë, e pastaj e ruaje për gjithë vitin. Kishe një depo në shtëpi, e pastaj kishe ushqim për gjithë vitin. Kështu e bënin zakonisht. Edhe sot e kësaj dite në disa vende më të varfra ende e bëjnë kështu, por shumë rrallë, pothuajse kurrë. Tradicionalisht, kështu bëhej. Njerëzit blinin ushqim për gjithë vitin, e pastaj ajo që ndodhte është se përpiqeshin ta vlerësonin sa ushqim u duhet për gjithë vitin për gjithë familjen.
Le ta imagjinojmë se jetojmë në të kaluarën. Le të themi se kam 20 anëtarë të familjes dhe do ta vlerësoj se këtë vit na duhen kaq thasë miell, kaq thasë mish (do ta thanin sepse do të prishej), dhe kaq shishe vaj apo qumësht (do ta bënin djathë që të zgjaste më shumë). Do të siguroheshin se i kishin bazat. Pra, i kishin këto baza, ushqime kryesore. Dhe do të siguroheshin se i kishin për gjithë vitin. Kjo ishte në të kaluarën. Ai vlerësim bëhej nga kryefamiljari, dhe ai do të sigurohej se të gjithë kanë ushqim për gjithë vitin. Dhe do të shkonin në treg dhe do ta blinin; madje do ta vlerësonte sa lopë i duhej të blinte që t’i therrnin në një moment të caktuar. Pra, kështu bënin.
Në të njëjtën kohë, nuk e dinin saktësisht kur do të fillojë dhe do të përfundojë Ramazani sepse nuk kishin metoda llogaritjeje si ne: kompjuterë, shkencëtarë dhe astronomë. Nuk e dinin saktësisht si ta llogaritnin; kishin përafrime, por nuk ishin shumë të sakta. Kështu që mbështeteshin te hëna. Ishte normale atëherë të mbështeteshin te hëna. Sot kemi metoda vërtet të sakta, por atëherë nuk ishte shumë e saktë. Kështu që thjesht mbështeteshin te hëna. Kur ndodhte hëna e re e muajit të nëntë, e fillonin Ramazanin. E pastaj kur ndodhte sërish hëna e re, e përfundonin Ramazanin. Dhe në atë rrethanë, imagjinoni se e kishin vlerësuar gjithë ushqimin për vitin, por diçka që nuk e kishin vlerësuar ishte se një pjesë e atij ushqimi nuk u përdor sepse kishin agjëruar. Dhe për shkak të agjërimit, hëngrën pak më pak. Dhe Kurani thotë: « [2:219] Të pyesin çfarë të japin: Jepni tepricën. » Teprica do të thotë ajo që mbetet.
Pra, në thelb, thjesht e kuptuan: “Oh, prit pak, kemi më shumë ushqim se sa menduam.” Ishte thjesht si një ndjenjë. Nuk hynë në llogaritje specifike, por le të themi se Muhamedi tha: “Oh, prit pak, në fakt gjatë këtij muaji hëngrëm pak më pak, kështu që teknikisht kemi më shumë ushqim, dhe kjo është tepricë, është më shumë se sa na duhej, kështu që le ta japim.” Dhe kjo është pak a shumë sa më pak hanë njerëzit: rreth tre kilogramë grurë janë rreth 10.000 kalori. Dhe gjatë një muaji, një person zakonisht ha rreth 70.000 kalori. Pra, kjo është rreth një e shtata apo një e teta e ushqimit që do ta kishe ngrënë në muajt e tjerë; hëngre rreth një të tetën më pak kalori, që do të thotë se kjo mbeti.
Pse është ai vlerësim i përafërt? Është i përafërt sepse le të themi se ha një vakt më pak, që në fakt do të ishte një e treta më pak, sepse ha mëngjes, ha drekë, ha darkë; zakonisht dikush mund ta hajë kështu. Gjatë Ramazanit nuk ha drekë, por mund ta hash darkën dhe mund ta hash mëngjesin më herët. Le të themi se ha një të tretën më pak, sepse çfarëdo që nuk e ha në drekë, mund ta kompensosh disi gjatë darkës, por nuk mund ta kompensosh gjithçka, sepse stomaku nuk të lejon të hash dy vakte njëherësh. Pra, ndoshta, kur e prish agjërimin, ndoshta ha një vakt e gjysmë. Pra, kjo do të thotë se gjatë Ramazanit, nuk hëngre 70.000 kalori nëse e vlerëson, por ndoshta hëngre 60.000 kalori. Pra, 10.000 kalori më pak, që do të thotë se të mbeten 10.000 kalori ushqim, dhe zakonisht kjo mbetet ose në grurë ose në hurma apo çfarëdo. Në atë kohë mbetej në këto, kështu që e jepnin, tepricën. Pra, kjo është arsyeja logjike pas saj.
Pra, nëse dikush do të më pyeste gjatë asaj kohe pse, do ta shpjegoja pse, dhe ndoshta do ta bënin. Por mund t’u them gjithashtu se këto nuk vlejnë aq shumë. Pra, në disa mënyra nuk vlen fare, por në disa mënyra vlen shumë pak. Pra, në të vërtetë nuk vlen aq shumë; është i parëndësishëm sot. Pse? Pyetja është pse tani.
Pse nuk duhet as të shqetësohemi të mendojmë për Zeqatin e Fitrit?
Para së gjithash, nuk e ruajmë ushqimin për një vit si në të kaluarën. Pra, vlerësimi ynë nuk u prish vërtet. Nuk kemi as ushqim të mjaftueshëm të ruajtur për Ramazanin; shkojmë të blejmë pak a shumë çdo javë apo çdo dy ditë. Bëjmë pazar çdo javë, çdo dy apo tri ditë, në disa vende çdo ditë, në disa vende çdo dy javë, varet. Pra, nuk kishte fare vlerësim që në fillim, kështu që nuk kishte tepricë.
Së dyti, më lejoni t’ju tregoj në njëfarë mënyre kush duhet ta bëjë Zeqatin e Fitrit; ndoshta kjo është qasja më e mirë. Nëse kishte ndonjë tepricë, ishin dyqanet e ushqimit. Këtu në SHBA dhe Kanada kemi Walmart, Costco,… Në vende të tjera kanë dyqane të tjera. Pra, dyqanet e ushqimit bënë një vlerësim për gjithë vitin, sa u duhet njerëzve, dhe shumë gjasë për shkak të Ramazanit shitën pak më pak, kështu që ata duhet të japin. Pra, përgjigjja ime për Zeqatin e Fitrit është se ne nuk kemi pse ta japim; në pjesën më të madhe vlen për dyqanet e mëdha të ushqimit. Pra, është çështje për bizneset, për dyqanet e ushqimit; nëse duan të japin njëfarë dhurate me miell, është problemi i tyre. Pra, Zeqati i Fitrit sot për ne është pothuajse i parëndësishëm.
Plus, përveç kësaj, në të kaluarën gjatë kohës së Muhamedit, kishin një orar gjumi vërtet të rregullt. Pra, fakti që nuk hanin drekë gjatë Ramazanit do të thoshte se hanin më pak ushqim. Shumë njerëz sot thjesht flenë gjatë ditës, kështu që prapë hanë të njëjtën sasi ushqimi. Meqë ra fjala, kjo lejohet, sepse atëherë paguan përmes shëndetit më të keq. Nëse fle gjatë ditës gjatë Ramazanit, kjo ndodh sepse nuk ke orar të mirë gjumi, dhe për shkak të kësaj do të paguash përmes efekteve shëndetësore më vonë në jetë. Do të plakesh më shpejt, ose nuk do të jesh shumë i shëndetshëm, sepse nuk është mënyrë jetese shumë e shëndetshme të rrish zgjuar gjatë natës dhe të flesh gjatë ditës. Nuk është aq e shëndetshme. Megjithatë lejohet, lejohet, por nuk është aq e shëndetshme. Pra, ajo që po them është se Zeqati i Fitrit nuk vlen as sot, sepse nuk ke ngrënë domosdoshmërisht më pak ushqim gjatë Ramazanit. Për ta gjatë kohës së Muhamedit, hanin domosdoshmërisht më pak ushqim, sepse kështu jetonin. Nuk e përdornin elektricitetin si sot. Pra, pak a shumë Zeqati i Fitrit nuk vlen as për një arsye tjetër: sepse nuk hamë domosdoshmërisht më pak ushqim.
Dhe dikush mund të thotë: “Oh, por a llogaritet agjërimi nëse flemë gjatë ditës në Ramazan?” Po, llogaritet, sepse edhe pse mund të mos kesh ngrënë më pak ushqim, për shkak të faktit që fjete gjatë ditës dhe ndenje zgjuar gjatë natës, ke shëndet më të keq, kështu që e pagove. E pagove në një mënyrë tjetër, përmes shëndetit në vend të ushqimit. Pra, për ty, do të ishte të kthesh pak shëndet apo të kesh një dietë më të mirë jashtë Ramazanit, një orar më të mirë gjumi. Ky është Zeqati i Fitrit për sot. Ky është Zeqati ynë i Fitrit. Kush i përdor fare ata 3 kilogramë miell që i japin? Shumë pak njerëz e përdorin sot. Nëse e bën atë që thonë se duhet ta bësh, ndoshta do të kushtonte më shumë, sepse nuk e ke në shtëpi. Ata e kishin në shtëpi. Ne do të duhej të shkonim në dyqan; disa njerëz ndoshta do të shpenzonin më shumë karburant se vlera e vetë veprës. Pra, bën më shumë keq se mirë duke e ndezur veturën, apo duke ecur, apo duke marrë autobusin apo çfarëdo, duke u dashur të shkosh atje, duke e blerë miellin. Kujt do t’ia japësh? Pra, thjesht nuk vlen.
Dhe gjithë çka duhet të bëjmë për t’iu përgjigjur kësaj është, kur thonë se duhet ta bësh Zeqatin e Fitrit, gjithë çka duhet të bësh është t’i pyesësh pse, dhe nuk mund të të japin arsye. Unë ju dhashë një arsye, por siç mund ta shohim, vlen vetëm për të kaluarën, dhe sot mund të vlejë për markat e mëdha të ushqimit, kompanitë e mëdha të ushqimit, kompanitë që e ruajnë miellin, kompanitë që e ruajnë vajin. Vlen për to, por ato janë kompani, nuk janë njerëz. Pra, kë e intereson nëse e japin apo jo? Kompanitë nuk do të gjykohen gjatë ditës së fundit; njerëzit do të gjykohen, por jo kompanitë, jo bizneset. Njerëzit do të gjykohen.
Kjo është përgjigjja. Ju dhashë dy arsye pse Zeqati i Fitrit nuk vlen; ka më shumë arsye, por edhe pjesët që vlejnë janë shumë të parëndësishme, janë kaq të vogla. Pra, ndoshta nuk janë 3 kilogramë, ndoshta janë 3-10 gramë. Kush do ta llogarisë këtë? A ka fare kuptim të flasim për këtë? Bëjmë gjëra shumë më të këqija në fusha të tjera. Pra, të gjithë sunitëve dhe shiitëve që thonë: “Oh, duhet ta bëni Zeqatin e Fitrit…” Mendoj se do të ishte më mirë për ta nëse nuk u binin borive të veturave kur ngasin. Kjo do të ishte vepër më e mirë, që do të ishte më e madhe se Zeqati i Fitrit që e japin, i cili tani është pothuajse i padobishëm.
Isha në Indi në një zonë me popullsi kryesisht sunite, të ashtuquajtur «myslimanë», dhe u binin borive gjithë ditën në trafik. Edhe brenda shtëpive mund ta dëgjosh. Ka kaq shumë trafik, natyrisht, dhe të gjithë u bien borive gjithë ditën. Mund ta dëgjosh gjithë ditën. Secili individ nuk e bën gjithë ditën, por ti mund ta dëgjosh gjithë ditën. Kjo është kaq stresuese. Nëse thjesht do ta ndalnin këtë, do të ishte më mirë se Zeqati i Fitrit. Dhe pikërisht ata njerëz do t’i sjellin në fakt idetë e Zeqatit të Fitrit dhe gjëra të ngjashme. Po flasin për 3 gramë miell, sepse sot tre kilogramët nuk vlejnë, siç e përfunduam. Nuk ka më arsye për 3 kilogramë, le ta bëjnë dyqanet. Por 3 gramë mund të vlejnë. Pra, kalojnë orë e orë duke folur për këtë, dhe madje edhe unë jam i detyruar të flas për këtë sot. As nuk doja të flisja për këtë, por jam i detyruar të flas sepse e përmendin kaq shumë. Flasin për tre gramë miell. Ky do të ishte vlerësimi im se sa i rëndësishëm është sot: tre gramë miell. Pra, flasin për 10 cent ndërsa u bien borive gjithë vitin, duke i stresuar njëri-tjetrin.
Dhe meqë ra fjala, ajo zhurmë e borive ose bën njëfarë dëmi psikologjik, ose, nëse nuk bën, e bën personin më të ashpër, sepse personi duhet të mësojë si ta ndërpresë gjithë ndikimin nga jashtë. Pra, kur dikush u thotë diçka të rëndësishme, kanë mësuar si t’i mbyllin veshët. Thjesht mund ta mbyllin mendjen. Është më e lehtë për ta ta mbyllin mendjen për shkak të gjithë asaj zhurme borish. Ose, nëse nuk e bëjnë, kanë njëfarë dëmi psikologjik. Ka shumë presion. Pra, do të ishin më mirë nëse thjesht nuk do t’u binin borive dhe nuk do ta bënin Zeqatin e Fitrit.
Ilustrimi i pyllit dhe rregullat qesharake
Çka e kam fjalën që Zeqati i Fitrit sot është bërë shumë i parëndësishëm?
Më lejoni thjesht t’ju jap një shembull: Le të themi se hedh një degë druri në dysheme; nëna jote do të thotë: “‘Oh, mos e hidh degën e drurit në dysheme në shtëpi.’” Dhe kjo ndoshta është këshillë e mirë. Mos e hidh degën në dysheme; si, është shtëpi e pastër, pse duhet ta hedhësh degën? Por ndoshta po ecën në pyll; sa e rëndësishme është ta zbatosh të njëjtin parim në pyll? “Oh, mos e hidh degën në pyll.” Pse? Ka kaq shumë degë në pyll! Çka do të bëjë? Mund të bëjë pak keq, por është e parëndësishme. Sa keq mund të jetë ta hedhësh një degë në pyll? Është plot degë! Pra, kështu është Zeqati i Fitrit sot. Është sikur po përpiqen ta mbrojnë mjedisin nga diçka në një vend që është plot me të. Është i parëndësishëm. Nuk vlen në kaq shumë mënyra. Por edhe pjesa që vlen është e parëndësishme. Fjala i parëndësishëm do të thotë se nuk duhet as të shqetësohemi të merremi me të.
Këto gjëra jologjike mbijetojnë vetëm në vende ku ndërhyjnë autoritetet. Më lejoni t’ju jap një shembull: Në Korenë e Veriut, ua ndalojnë zyrtarëve ta përdorin fjalën « akullore » apo « hamburger ». Nuk u lejohen këto fjalë. Në Korenë e Veriut, nëse je zyrtar, nuk mund të thuash « akullore » apo « hamburger », sepse kjo është tepër perëndimore. Dhe këto rregulla qesharake mund të ekzistojnë vetëm kur ka autoritete që i bëjnë, sepse përndryshe njerëzit kanë logjikë më të mirë se kaq. Nëse e përdorin logjikën, ndoshta do të arrinin në përfundime më të mira.
Më lejoni t’ju jap një shembull ku autoritetet nuk ndërhynë: Në të kaluarën, njerëzit nuk visnin këpucë në shtëpi. Është mjaft logjike; nuk do ta bësh shtëpinë të papastër. Është mjaft logjike. Por nëse shkon në një zyrë, a duhet ta zbatosh të njëjtin rregull? Është njëfarë shtëpie, është ndërtesë, është brenda në punë. A duhet t’i heqësh edhe këpucët, apo të punosh me këpucë është krejt në rregull? Mendoj se është krejt në rregull. Pra, kur autoritetet nuk ndërhynë, njerëzit thjesht e kuptuan natyrshëm se: “Oh, prit pak, kjo nuk vlen më.” Pra, më thanë në shtëpi të mos vesh këpucë; kjo pak a shumë ka kuptim. Por jo gjithmonë; njerëzit kanë kafshë shtëpiake në shtëpi këto ditë, pse duhet që heqja e këpucëve të jetë rregull? Ose jashtë ndonjëherë është pastër. Disa vende kanë vërtet një mjedis të jashtëm shumë të pastër, kështu që është pak a shumë si të ecësh brenda. Pra, në atë rast, nuk është shumë e rëndësishme t’i heqësh këpucët. Megjithatë, në shumë raste është e rëndësishme t’i heqësh këpucët, ndoshta në shumicën e rasteve. Por kur shkon në një zyrë, pse duhet t’i heqësh këpucët? A do që njerëzit e tjerë t’ua nuhasin këmbët? A duhet t’ua nuhasësh këmbët atyre në një zyrë ku punon dhe djersin gjithë ditën apo rri në tavolinë? Pse duhet t’i heqësh këpucët? Pra, nuk ka kuptim. Nëse i lë njerëzit ta përdorin logjikën në atë rrethanë, do të arrijnë në përfundimin e duhur.
Do të kishin arritur në përfundimin e duhur edhe për Zeqatin e Fitrit nëse do ta përdornin logjikën, por fatkeqësisht, autoritetet u thonë diçka tjetër dhe njerëzit kanë shumë frikë të mendojnë vetë. Pra, janë vetëm autoritetet ato që në njëfarë mënyre e mbajnë gjallë idenë e Zeqatit të Fitrit; përveç kësaj, njerëzit do ta përdornin logjikën dhe do të arrinin në një përfundim më të mirë, do të thoshin: « Oh, tre kilogramë miell, duhet të shkoj ta blej, kjo në të vërtetë nuk ka kuptim në botën e sotme ». Do të arrinin në përfundimin e duhur, sidomos nëse do ta dinin pse e tha Muhamedi.
Gjithë çka duhet të bëjmë është t’i pyesim pse, dhe unë i ndihmova me përgjigjen e pyetjes pse. Dhe përgjigjja e pyetjes pse na tregon gjithashtu se për sot Zeqati i Fitrit nuk është i rëndësishëm, dhe në disa aspekte nuk vlen fare. Sapo dhashë dy shembuj të trajtimit të Hadithit në një mënyrë alternative thjesht duke pyetur pse. Gjithë çka duhet të bësh është të pyesësh pse. Pse duhet ta bëjmë këtë? Pse është ai rregull kështu? Pse duhet të pështyjmë në të majtë? Pse duhet ta bëjmë këtë? Nëse thjesht pyet pse, atëherë mund ta zgjidhësh çështjen e Hadithit. Nuk duhet të pyesim pse kur bëhet fjalë për Kuranin; nuk duhet ta pyesim kurrë Zotin pse, por i pyesim njerëzit pse.
Njoftime administrative: Si t’u bashkoheni nënshtruesve
Edhe një gjë e vogël administrative para se të largohemi. Falë Zotit, shumë njerëz më kanë dërguar kohët e fundit email-e se donin të bashkoheshin. Por kutia ime postare është vërtet e mbushur, kështu që nuk iu kam përgjigjur shumë email-eve. Dhe siç e dinë disa prej jush që punojnë, kur nuk u përgjigjesh email-eve, ato thjesht grumbullohen, gjithnjë e më shumë email-e. E kuptova se shumë nga ato email-e ishin nga shumë njerëz që donin t’u bashkoheshin Nënshtruesve. Pra, e kisha shtyrë këtë për një kohë. Pra, nëse do Zoti, nëse po dëgjoni dhe jeni një nga ata njerëz që donin t’u bashkoheshin Nënshtruesve dhe nuk ua kam kthyer përgjigje email-it, më lejoni t’ju përgjigjem përmes kësaj. E kam bërë tani përmes faqes së internetit. Nuk keni nevojë të dërgoni email.
Pra, nëse shkoni në faqen tonë të internetit, te faqja kryesore këtu, në fund të faqes, e shtova këtë pjesë:
Si t’u bashkohem Nënshtruesve?
Për t’u bërë nënshtrues, duhet:
1. Të merrni pjesë në Takimet e drejtpërdrejta të së Premtes.
dhe
2. Ta plotësoni Formularin publik të zotimit për Zeqatin
Gjithë çka duhet të bëni është të klikoni këtë lidhje të fundit në faqen kryesore të faqes sonë të internetit, e pastaj ta plotësoni formularin. E pastaj, kur të kem kohë, do ta kontrolloj nëse e keni plotësuar saktë, dhe nëse po, nëse do Zoti, kur të kem kohë do t’ju shtoj në grupin e Nënshtruesve. Kushdo që po e dëgjon Takimin e drejtpërdrejtë të së Premtes, gjithë çka duhet të bëni është të shkoni te kjo lidhje dhe ta plotësoni formularin e Zeqatit, dhe nëse do Zoti, kur të kem kohë do ta kontrolloj kush e bëri, e pastaj do t’ju shtoj në listën e Nënshtruesve në faqen tonë të internetit. Dhe kaq.
Për ata që duhet ta bëjnë Lutjen e Kontaktit, bëjeni Lutjen e Kontaktit. Për të tjerët, paqja qoftë mbi ju.
Predikim i së Premtes nga: Alban Fejza, Drejtues i Xhematit Online